Testy wysiłkowe umożliwiają ocenę wydolności fizycznej i wydolności wieńcowej na podstawie wystąpienia (lub nie) elektrokardiograficznych kryteriów niedokrwienia mięśnia serca, kontrolę ciśnienia tętniczego krwi, obserwację lub ujawnienie zaburzeń rytmu i przewodzenia, ocenę zdolności pochłaniania tlenu i wydalania dwutlenku węgla, wykrywanie innych nieprawidłowych reakcji na wysiłek. Testy wysiłkowe stosuje się także w celu kwalifikacji do fizjoterapii, programowania treningu, w tym oceny wydolności fizycznej i tolerancji wysiłku, wykrycia objawów ograniczających wysiłek, kontroli procesu fizjoterapii, oceny efektów fizjoterapii.

W próbie na bieżni ruchomej wielkością obciążenia jest ekwiwalent metaboliczny wyrażony w jednostkach MET. Najczęściej stosowanym testem jest test wg protokołu Bruce’a i wg zmodyfikowanego protokołu Bruce’a. Innymi protokołami wykorzystywanymi w testach wysiłkowych na bieżni są protokół Cornella, protokół Naughtona i zmodyfikowany protokół Naughtona, protokół Webera, test typu RAMP.

Wielkość obciążenia w próbie na cykloergometrze rowerowym podaje się w jed- nostkach siły (kilopondach), pracy (kilopondometrach – KPM) lub mocy (KPM/min). Najczęściej używaną jednostką mocy jest wat (1 W = 6,12 KPM/min). W przy- padku próby na cykloergometrze badanie rozpoczyna się najczęściej od obciąże- nia 25 W i zwiększa się je co 2 lub 3 min o kolejne 25 W.
U pacjentów z przewidywaną niską tolerancją wysiłku (np. u chorych z niewydol- nością serca) obciążenie można zmieniać co 1 min o 12,5 W.
U pacjentów z dobrą tolerancją wysiłku można stosować próby „szybkie”, rozpoczynające się od obciążenia 20 W, zwiększanego co 1 min o kolejne 20 W.

Test spiroergometryczny wykonywany jest na ergometrze rowerowym lub bieżni ruchomej. W teście określającym zdolność utrzymania wysiłku na poziomie sub- maksymalnym dąży się do osiągnięcia przez chorych progu beztlenowego, użytecznego wskaźnika do monitorowania adaptacji układu oddychania i krążenia do wysiłku. Ważnym parametrem niezbędnym do analizy próby spiroergometrycznej jest również VO2max i peak VO2max. Test wysiłkowy kończy się, gdy badany osiąga stopień zmęczenia, przy którym nie może dłużej wykonywać wysiłku.

Test 6-minutowego marszu, zwany także testem marszowym lub korytarzowym, wykonywany jest w celu określenia dystansu, jaki pacjent może przejść po płaskim twardym podłożu w określonym czasie (6 minut). Test ten jest jednym ze sposobów obiektywnej oceny tolerancji wysiłku, funkcjonalnej sprawności chorego oraz oceny efektów fizjoterapii.
Na podstawie dystansu i czasu chodu wylicza się prędkość marszu i poziom wydatku energetycznego wyrażonego w METS.

Średnią prędkość marszu chorych wylicza się ze wzoru (km/h):
Średnia prędkość marszu = (liczba metrów x 10)/100

Dla chorych, którzy przeszli powyżej 320 metrów, wydatek energetyczny wylicza się ze wzoru:
MET = [(PRĘDK. MARSZU x 1,667) + 3,5]/3,5

Dla chorych, którzy przeszli poniżej 320 metrów, wydatek energetyczny wylicza się ze wzoru:
MET = -0,0971v3 + 1,5021v2 – 5,3762v + 7,9532

Do innych testów marszowych należą: test 12-minutowego marszu, test 10-metrowego marszu, test 100-metrowego marszu, fiński test chodu, test wahadłowy stopniowany, wytrzymałościowy wahadłowy test chodu, test wchodzenia po schodach.

Badanie spirometryczne pozwala na identyfikację zaburzeń czynności wentylacyjnej płuc. Parametry spirometryczne służą również do monitorowania prze- biegu choroby i oceny skuteczności prowadzonego leczenia i rehabilitacji. W celu interpretacji uzyskane wyniki badania w wartościach absolutnych porównuje się z wartościami należnymi dla danej populacji. Wartości należne są to hipotetyczne wartości poszczególnych parametrów wyliczane w oparciu o dane antropometryczne, takie jak: wiek, wzrost i płeć.
Wartość diagnostyczną mają przede wszystkim: natężona objętość wydechowa pierwszosekundowa (FEV1), pojemność życiowa płuc (VC, vital capacity) lub natężona pojemność życiowa płuc (FVC, forced VC) i wyliczony wskaźnik odsetkowy FEV1/VC lub FEV1/FVC. Z tych dwóch bardziej czułym wskaźnikiem obturacji jest stosunek FEV1/VC.

Restrykcyjny typ zaburzeń wentylacji polega na zmniejszeniu objętości płuc. Zdolność rozszerzania się płuc jest zmniejszona, natomiast drożność oskrzeli prawidłowa. Aktualnie obowiązującym kryterium rozpoznania tego zaburzenia jest zmniejszenie TLC (całkowita pojemność płuc) poniżej dolnej granicy normy. Spirometria nie pozwala jednak na pomiar tej pojemności, a zmniejszenie VC lub FVC może jedynie sugerować restrykcyjny typ zaburzeń, które należy zweryfikować pomiarem TLC w badaniu pletyzmograficznym.
Obturacyjny typ zaburzeń wentylacji rozwija się w następstwie zwiększonych oporów w oskrzelach i zmniejszonej sprężystości tkanki płucnej. Największą czułość w rozpoznawaniu obturacji ma wskaźnik FEV1/(F)VC, natomiast stopień obturacji rozpoznaje się na podstawie wartości FEV1. Może też występować nieco słabiej zaznaczone zmniejszenie pojemności życiowej oraz zwiększenie objętości zalegającej.

Skala opisowa zaproponowana przez brytyjską Medyczną Radę Naukową. Określa ona stopień niesprawności chorego z powodu duszności. Wyróżnia się 5 stopni nasilenia duszności, zależnie od rodzaju aktywności fizycznej. W zmodyfikowanej skali duszności MRRC wyróżniono 6 stopni nasilenia duszności, zależ- nie od rodzaju aktywności fizycznej.

Metoda ta pozwala na porównanie bezwzględnego poziomu odczuć pacjentów przy danej intensywności bodźca. Oceny duszności można dokonać na podstawie 10- lub 20-stopniowej skali Borga. W 10-stopniowej skali 0 oznacza zupełny brak duszności, 10 – maksymalną duszność. W 20-stopniowej skali Borga 7 oznacza duszność minimalną, 20 – maksymalną duszność.

Skala ta jest prostym narzędziem pozwalającym na szybkie i w miarę dokładne oszacowanie poziomu subiektywnie odczuwanej duszności. Badany wskazuje, na ile czuje duszność na skali linearnej, po wcześniejszym opisaniu mu skrajnych biegunów skali: 0 – zupełny brak duszności; 10 – najgorsza duszność, jaką można sobie wyobrazić.

Funcional fitness, test inaczej zwany testem Fullerton, umożliwia w prosty i powtarzalny sposób ocenę parametrów sprawności fizycznej u osób po 60. roku życia. W sześciu zadaniach ruchowych ocenia się wytrzymałość siłową, gibkość, zwinność, wydolność tlenową, równowagę oraz koordynację ruchową.

Test Fullerton składa się z następujących zadań ruchowych: Arm curl – podnieś ciężarek, Chair stand – wstań i siądź, Back scratch – złącz dłonie, Chair sit and reach – sięgnij ręką stopy, Foot-up and go – wstań i idź, 6 Min Walk Test – test korytarzowy 6-minutowy lub próba 2-minutowego marszu w miejscu.