1. Procesy rozlane oraz wieloogniskowe:
   • bez objawów oponowych: hipoglikemia, hiperglikemia, hipoksja, kwasica, zatrucie lekami (BDZ, opioidy, TLPD), alkohol, zapalenie mózgu, wstrząśnie- nie mózgu, drgawki po udarze,
   • zobjawamioponowymi:SAH.
2. Uszkodzenia nadnamiotowe:
   • krwotok: podtwardówkowy, śródmózgowy,
   • udar(zzatoru/zakrzepu),
   • guzy.
3. Zmiany podnamiotowe:
   • krwotok,
   • udar,
   • nowotwory (guzy).

Śpiączka może być również wynikiem zaburzeń powodujących rozlane uszkodzenie systemu nerwowego, np. w przebiegu zatrucia, bez względu na przyczynę.

0 – przytomny,
I – podsypiający, reaguje na słabe bodźce słuchowe,
II – nieprzytomny, reaguje na słabe bodźce bólowe,
III – nieprzytomny, reaguje tylko na bardzo silne bodźce bólowe,
IV – głęboko nieprzytomny, bez reakcji na jakiekolwiek bodźce.

Skala Oceny Świadomości Glasgow (GCS, na podstawie schematu Teasdale’a i Jen- netta, 1974 r.). Skala używana w medycynie w celu oceny poziomu świadomości.

Obejmuje następujące funkcje:
I – otwieranie oczu:

• spontanicznie otwiera oczy – 4 pkt,
• otwiera oczy na głośne polecenie – 3 pkt,
• otwiera oczy po uszczypnięciu – 2 pkt,
• nie otwiera oczu po uszczypnięciu – 1 pkt.

II – odpowiedź słowna:

• prowadzi rozmowę, jest zorientowany – 5 pkt,
• sprawia wrażenie zdezorientowanego – 4 pkt,
• mówi wyraźnie, lecz bez sensu – 3 pkt,
• wydaje niezrozumiałe dźwięki – 2 pkt,
• brak reakcji słownej – 1 pkt.

III – odpowiedź ruchowa:

• wykonuje proste polecenia – 6 pkt,
• odsuwa rękę badającego – 5 pkt,
• prawidłowa reakcja zgięcia – 4 pkt,
• nieprawidłowa reakcja zgięcia – 3 pkt,
• reakcja wyprostna – 2 pkt,
• brak reakcji ruchowej – 1 pkt.

Suma punktów uzyskanych w 3 badaniach reakcji skali Glasgow świadczy o cięż- kości urazu. Chorzy z pełnym kontaktem słownym i prawidłowymi reakcjami ruchowymi uzyskują maksymalną liczbę punktów – 15. Chorzy będący w śpiączce mózgowej nie uzyskują więcej niż 8 pkt. Mniejsza liczba uzyskanych punktów świadczy o cięższym stanie pacjenta i pogarsza rokowanie.

Stosowana jest w fizjoterapii amerykańskiej w celu określenia stanu funkcjonalnego, emocjonalnego i fizycznego u pacjentów po urazach głowy.

Skala funkcjonalna (9 pytań):

• Czy z powodu choroby masz problemy ze wstawaniem z łóżka?
• Czy choroba ogranicza twoje uczestnictwo w aktywności socjalnej (kino, życie towarzyskie itp.)?
• Czy masz kłopoty z czytaniem?
• Czy unikasz przebywania na wysokości?
• Czy masz trudności z pracą domową lub ogrodową?
• Czy masz problemy z obejściem domu w nocy?
• Czy choroba wpływa istotnie na twoje obowiązki domowe i zawodowe?
• Czy choroba ogranicza twoje podróże służbowe i rekreacyjne?
• Czy choroba ogranicza twoje zadania samoobsługi?

Skala emocjonalna (9 pytań):

• Czy choroba powoduje frustrację?
• Czy obawiasz się opuścić sam swój dom?
• Czy tracisz pewność siebie w kontaktach z innymi ludźmi?
• Czy masz obawy, że ludzie sądzą, że jesteś pod wpływem leków?
• Czy masz kłopoty z koncentracją?
• Czy boisz się zostać w domu sam?
• Czy czujesz się osobą niepełnosprawną?
• Czy choroba wywołuje u ciebie stres w kontaktach z rodziną i ze znajomymi?
• Czy masz depresję?

Skala fizyczna (7 pytań):

• Czy patrzenie w górę pogłębia chorobę (powoduje zawroty głowy)?
• Czy szybki ruch głową pogłębia zawroty?
• Czy zmiana pozycji w łóżku pogarsza stan twojego samopoczucia?
• Czy schodzenie z góry pogarsza stan i nasila zawroty głowy?
• Czy pochylanie się do przodu pogarsza twój stan zdrowia?
• Czy zwiększona aktywność ruchowa pogarsza twoje samopoczucie?
• Czy szybko się męczysz w różnych czynnościach życia codziennego?

Odpowiedzi:

• twierdzące – 4 pkt,
• czasami – 2 pkt,
• nie występuje – 0 pkt.

Badania nie należy prowadzić przede wszystkim wtedy, gdy nie wykluczono urazu odcinka szyjnego kręgosłupa:

• należy obrócić głowę pacjenta w prawą stronę:
  • czy obie gałki oczne przesuwają się w lewo,
  • czy nie zmieniają położenia,
  • czy porusza się jedna gałka oczna;
• należy obrócić głowę poszkodowanego w lewą stronę i wykonać badania ana- logicznie.

Wyniki:

• gałki oczne przesuwają się w kierunku przeciwnym do kierunku ruchu głowy – wynik prawidłowy,
• gałki oczne przesuwają się w jedną stronę – uszkodzenie pnia mózgu,
• gałki oczne nie poruszają się – obustronne uszkodzenie pnia mózgu.

1. gorączka – zapalenie opon mózgowych lub mózgu,
2. urazy głowy – dokładne zbadanie pacjenta,
3. krwawienie z jamy ustnej (przygryziony język) – drgawki/padaczka,
4. oddech o zapachu acetonu, oddech Kussmaula – cukrzyca, alkohol,
5. ślady po nakłuciach – przedawkowanie narkotyków,
6. dane osobowe – dokumenty o chorobach,
7. bransoletka z informacjami – cukrzyca, padaczka,
8. powiększenie wątroby, wodobrzusze – encefalopatia wątrobowa,
9. purpurowa wysypka (np. na podudziach) – meningokokowe zapalenie opon mózgowych,
10. butelki – przedawkowanie alkoholu.