WYWIAD – BADANIE PODMIOTOWE

Wywiad personalny dotyczący aktualnej choroby. Z wywiadu powinno uzyskać się informacje na temat: czasu i okoliczności wystąpienia bólu, przebiegu cho- roby, miejsca i rodzaju bólu, czy ból występuje w spoczynku, czy podczas wykonywanej czynności, czy występują dolegliwości towarzyszące, jaka jest aktywność fizyczna pacjenta, a także informacje o ewentualnej obecność innej choroby mogącej mieć związek z opisywanym schorzeniem. Wywiad socjalny dotyczy warunków pracy badanego.

BADANIE KLINICZNE – BADANIE PRZEDMIOTOWE

Badanie obejmuje: ocenę stanu mięśni w obrębie stawu łokciowego i nadgarstkowego, ocenę ruchomości w stawie łokciowym i nadgarstkowym, ocenę bólu w okolicy nadkłykcia bocznego kości ramiennej oraz na przebiegu mięśnia prostownika promieniowego nadgarstka i odwracacza przedramienia oraz testy funkcjonalne.

LINIA I TRÓJKĄT HUETERA

Ocena położenia względem siebie punktów: nadkłykci kości ramiennej i wyrostka łokciowego. Przy zgiętym łokciu punkty powinny tworzyć trójkąt równoramienny = trójkąt równoramienny, a przy wyprostowanym łokciu punkty te powinny znajdować się w linii prostej = linia Huetera.

Zmiany kątów trójkąta lub załamanie linii świadczą o zaburzeniu wzajemnego stosunku składowych stawu łokciowego – np. stany po złamaniu, zwichnięciu.

TEST MAKSYMALNEGO ZGIĘCIA

Jest testem orientacyjnym i wskazuje na chorobę stawu łokciowego.

Sposób wykonania: pozycja siedząca, osoba badająca chwyta za nadgarstek pacjenta i zgina rękę w stawie łokciowym. Badający skupia się na miejscach bolesnych i ograniczeniach ruchomości. Gdy takie występują, świadczy to o uszkodzeniu stawu, przykurczach mięśni czy zapaleniu ścięgien.

Poniższe testy, po wykonaniu których występuje ból w okolicy nadkłykcia bocznego i promieniuje on do prostowników przedramienia, świadczą o obecności zespołów bolesności przedziału bocznego stawu łokciowego.

BADANIE PALPACYJNE

Ocena bolesności bocznej i tylnej powierzchni nadkłykcia bocznego, ocena siły chwytu, bólu w obrębie mięśnia odwracacza przedramienia, pod którym przebiega nerw promieniowy i który sam może być przyczyną bólu. Należy ocenić napięcie mięśniowe oraz poddać testom funkcjonalnym mięśnie mające swój przyczep na nadkłykciu bocznym kości ramiennej.

TEST „STRESU PRZY RUCHACH”

Sposób wykonania: pacjent znajduje się w pozycji siedzącej, wykonuje ruch zgięcia nadgarstka i łokcia, a także nawraca przedramię i ponownie prostuje łokieć. Badający w tym czasie palpacyjnie bada nadkłykieć boczny (ruch nawracania i zgięcia nadgarstka obciąża ścięgna mięśni prostowników przedramienia).

BADANIE MIĘŚNI PROSTOWNIKÓW:
PROMIENIOWEGO DŁUGIEGO I KRÓTKIEGO NADGARSTKA

Pacjent znajduje się w pozycji siedzącej, staw łokciowy zgięty pod kątem 70-90°. Osoba badająca jedną ręką podtrzymuje przedramię pacjenta, a drugą obejmuje staw łokciowy.

Wykonanie: pacjent zaciska pięść i jednocześnie prostuje nadgarstek oraz rotuje zewnętrznie przedramię. Osoba badająca uciska prostownik nadgarstka w okolicy nadkłykcia bocznego w czasie napięcia. Wynik pozytywny, czyli ból przy ucisku na przebiegu mięśnia, świadczy o procesach zapalnych wywołanych najczęściej powtarzającymi się mikrourazami.

TEST THOMSONA

Test Thomsona (zespół bolesności bocznego przedziału stawu łokciowego „łokcia tenisisty”)

Sposób wykonania: pacjent delikatnie prostuje nadgarstek, zgina palce w pięść i prostuje staw łokciowy. Badający jedną rękę ustawia na nadgarstku chorego od strony dłoni, a drugą na stronie grzbietowej, obejmując pięść. Wykonywany ruch to prostowanie pięści, wbrew oporowi jaki stawia badający lub zginanie nadgarstka wbrew oporowi stawianemu przez chorego.

TEST BOWDENA

Test Bowdena (zespół bolesności bocznego przedziału stawu łokciowego „łokcia tenisisty”)

Sposób wykonania: pacjent ściska mankiet aparatu do pomiaru ciśnienia. Ucisk mankietu jest stały, ustalony poprzednio przez badającego. Mankiet może być lekko napompowany.

Nasilenie bólu w okolicy nadkłykcia bocznego z promieniowaniem do mięśni prostowników nadgarstka wskazuje na występowanie zespołu bolesności bocznego przedziału stawu łokciowego.

TEST MAUDSLEYA

Test Maudsleya (zespół bolesności bocznego przedziału stawu łokciowego „łokcia tenisisty”)

Pacjent stoi z wyciągniętą przed siebie prostą kończyną górną, ręka dłoniową powierzchnią skierowana ku podłodze. Zadaniem badanego jest próba wyprostowania trzeciego palca dłoni przy oporze stawianym przez fizjoterapeutę w stawie śródręczno-paliczkowym.

Dodatni test wiąże się z występowaniem dolegliwości bólowych podczas wykonywania tej czynności.

TEST COZENA

Test Cozena (zespół bolesności bocznego przedziału stawu łokciowego „łokcia tenisisty”)

Pacjent znajduje się w pozycji siedzącej z lekkim odwiedzeniem kończyny górnej w stawie ramiennym. Kończyna powinna być dodatkowo zgięta w stawie łokciowym, przedramię ustawione w pronacji, a dłoń zaciśnięta w pięść. Fizjoterapeuta jedną dłonią stabilizuje łokieć, a drugą kładzie na dłoń. Zadaniem pacjenta jest prostowanie dłoni przeciwko oporowi.

Test Cozena jest dodatni, gdy wystąpi ból w okolicy nadkłykcia bocznego, po stronie promieniowej lub w przedziale prostowników.

PRÓBA MILLA

Próba Milla (zespół bolesności bocznego przedziału stawu łokciowego „łokcia tenisisty”)

Pacjent ustawia ramię w niewielkim nawróceniu i zgięciu w stawie łokciowym, przy czym nadgarstek znajduje się w wyproście. Fizjoterapeuta następnie chwyta staw łokciowy jedną ręką, a drugą chwyta za przedramię. Test polega na odwracaniu przedramienia przez pacjenta wbrew stawianemu oporowi.

Wynik dodatni można stwierdzić wówczas, gdy test wywoła dolegliwości bólowe na wysokości nadkłykcia bocznego kości ramiennej bądź leżących po stronie bocznej mięśni prostowników.

TEST „KRZESŁA”

Test „krzesła” (zespół bolesności bocznego przedziału stawu łokciowego „łokcia tenisisty”)

Pacjent podnosi krzesło wyprostowaną kończyną górną przy nawróconym przedramieniu. Pojawienie dolegliwości lub ich nasilenie w okolicy nadkłykcia bocznego kości ramiennej wskazuje na zespół łokcia tenisisty.

ODWRÓCONY TEST COZENA

Odwrócony test Cozena (zespół bolesności przyśrodkowego przedziału stawu łokciowego „łokcia golfisty”)

Fizjoterapeuta jedną rękę kładzie na okolicę kłykcia przyśrodkowego kości ramiennej, natomiast drugą układa na nadgarstku znajdującym się w maksymalnym odwróceniu. Pacjent wykonuje zgięcie nadgarstka wbrew stawianemu oporowi przy jednocześnie wyprostowanym stawie łokciowym.

Test jest dodatni, gdy wystąpi ostry i kłujący ból w okolicy nadkłykcia przyśrodkowego kości ramiennej.

TEST KOMPRESYJNY MIĘŚNIA ODWRACACZA

Wskazuje na uszkodzenie gałęzi głębokiej nerwu promieniowego. Podczas wykonywania testu pacjent stoi, a fizjoterapeuta ocenia palpacyjnie rynnę położoną promieniowo w stosunku do mięśnia prostownika promieniowego długiego nad- garstka. Drugą ręką wywiera opór wbrew czynnemu nawracaniu i odwracaniu. Stały ból uciskowy w rynnie mięśniowej lub bóle w proksymalnej części przedramienia świadczą o ucisku gałęzi głębokiej nerwu promieniowego przez mięsień odwracacz.

TEST WYMUSZONEGO SZPOTAWIENIA I KOŚLAWIENIA

Pacjent siedzi z wyprostowanym łokciem. Badający wykonuje szpotawienie, a następnie koślawienie stawu łokciowego – pozwala to wykazać ewentualna niestabilność więzadłową, naciągnięcie lub zerwanie więzadeł pobocznych.

BADANIA DODATKOWE

USG – najczęściej potwierdza zmiany zwyrodnieniowo-degeneracyjne wspólnego przyczepu prostowników nadgarstka i palców w okolicy nadkłykcia bocznego. Dzięki temu badaniu można stwierdzić, czy występuje odczyn zapalny w błonie maziowej oraz czy są naderwane włókna mięśniowe z krwiakiem różnej wielkości. Badanie wykonuje się z pozycji nawróconej i odwróconej przedramienia,

RTG – pokazuje wieloletnie zmiany strukturalne w postaci nadżerek na powierzchniach stawowych oraz okołostawowe skostnienia. Poleca się wykonać zdjęcie RTG obu stawów łokciowych, aby porównać, czy nie doszło tam kiedyś do urazu, czy nie ma zwapnień we wspólnym przyczepie prostowników lub zmian zwyrodnieniowych w obrębie stawu łokciowego albo ciał wolnych,

Rezonans magnetyczny – umożliwia ocenę uszkodzeń i stawów zapalnych ścięgien i mięśni.

Badaniem EMG rejestruje się czynność elektryczną i przewodnictwo nerwowe w mięśniach. Badanie elektrofizjologiczne nerwu łokciowego na wysokości rowka nerwu łokciowego opiera się na stwierdzeniu zwolnienia szybkości przewodzenia, stwierdzeniu obecności bloku przewodzenia, a także nieprawidłowej odpowiedzi mięśniowej z nerwu łokciowego przy zachowanym prawidłowym prze- wodzeniu powyżej i poniżej badanego miejsca. Ze względu na dużą rozpiętość w wartościach szybkości przewodzenia w badaniu nerwu łokciowego na wysokości stawu łokciowego, zaleca się wykonywanie badania elektrofizjologicznego w wybranej, stałej pozycji i korzystanie z wartości referencyjnych uzyskanych przy takim sposobie badania.