STAWY NADGARSTKA

Stawy nadgarstka należą do dystalnej części stawów kończyny górnej i grupy najbardziej skomplikowanych w budowie stawów człowieka. Kompleks stawów nadgarstka jest właściwie tworzony przez dwa stawy:

• staw promieniowo-nadgarstkowy – połączenie przedramienia z dłonią przez powierzchnię stawową nadgarstkową kości promieniowej oraz trzy kości szeregu bliższego nadgarstka.

• staw sródnadgarstkowy – łączy oba szeregi kości nadgarstka, posiada nieregularną szparę stawową w kształcie poziomej litery S.

URAZY W OBRĘBIE NADGARSTKA

Do uszkodzeń urazowych w obrębie nadgarstka dochodzi najczęściej podczas upadku, kiedy podpieramy się ręką, a pierwsza siła uderzenia jest kumulowana w tym stawie.

ZŁAMANIE SMITHA

Złamanie Smitha − złamanie nadgarstka spowodowane upadkiem na grzbietową część dłoni. Uraz obejmuje złamanie nasady dalszej kości promieniowej z przemieszczeniem kości ręki. Objawy to przede wszystkim opuchlizna i ból nad- garstka.

ZŁAMANIE COLLESA

Złamanie Collesa – typ złamania dystalnej (dalszej) nasady kości promieniowej. Złamanie tego typu jest najczęstszym złamaniem w obrębie nasady dalszej tej kości. Charakteryzuje się wygięciem ku górze i grzbietowym przemieszczeniem dalszego odłamu kości promieniowej. Złamanie Collesa powstaje zazwyczaj w wyniku upadku na wyprostowaną kończynę przy zgięciu grzbietowym w stawie promieniowo-nadgarstkowym i jednoczesnym ustawieniu przedramienia w pozycji nawróconej.

ZŁAMANIA KOŚCI ŁÓDECZKOWATEJ

Złamania kości łódeczkowatej − najczęstszą przyczyną uszkodzenia jest upadek na wyciągniętą rękę z wyprostowanym nadgarstkiem. Złamanie talii kości łódeczkowatej wymaga siły dwukrotnie większej niż ta, która jest niezbędna do złamania dalszej nasady kości promieniowej.

INNE SCHORZENIA ZWIĄZANE Z NADGARSTKIEM

ZESPÓŁ CIEŚNI NADGARSTKA

Zespół cieśni nadgarstka – neuropatia uciskowa kończyny górnej jest stanem spowodowanym występowaniem ucisku na nerw pośrodkowy w kanale nad- garstka. Objawia się: bólem, mrowieniem, drętwieniem ręki. Wszelkie niekorzystne sytuacje związane ze wzrostem ciasnoty w kanale nadgarstka prowadzą do ucisku i niedokrwienia nerwu pośrodkowego, a w konsekwencji − do jego uszkodzenia i zaniku unerwianych przez niego mięśni.

ZESPÓŁ DE QUERVAINA

Zespół de Quervaina − to zapalenie pochewek ścięgnistych nadgarstka. Zazwyczaj obejmuje ścięgna prostownika krótkiego kciuka i odwodziciela długiego kciuka. Najczęściej objawia się przewlekłym i dość intensywnym bólem nadgarstka, który występuje podczas prostowania i odwodzenia kciuka. Zazwyczaj jest to ból promieniujący do przedramienia, utrudniający wykonywanie codziennych czynności.

ZESPÓŁ CIEŚNI NADGARSTKA

Zespół cieśni nadgarstka – neuropatia uciskowa kończyny górnej jest stanem spowodowanym występowaniem ucisku na nerw pośrodkowy w kanale nadgarstka. Objawia się: bólem, mrowieniem, drętwieniem ręki. Wszelkie niekorzystne sytuacje związane ze wzrostem ciasnoty w kanale nadgarstka prowadzą do ucisku i niedokrwienia nerwu pośrodkowego, a w konsekwencji − do jego uszkodzenia i zaniku unerwianych przez niego mięśni.

BADANIE PRZEDMIOTOWE

Ruchomość stawu oraz główne mięśnie odpowiedzialne za ruch:

Zgięcie dłoniowe – zakres ruchu: 85/90°
• zginacz dłoniowy nadgarstka
• zginacz głęboki palców
• zginacz powierzchowny palców
• zginacz promieniowy i łokciowy nadgarstka

Wyprost (zgięcie grzbietowe) – zakres ruchu: 85°
• prostownik palców
• prostownik długi kciuka
• prostownik promieniowy długi
• prostownik krótki kciuka
• prostownik promieniowy krótki nadgarstka

Odwiedzenie (zgięcie promieniowe) – zakres ruchu: 15°
• odwodziciel kciuka
• prostownik długi kciuka
• prostownik promieniowy długi nadgarstka
• prostownik krótki kciuka
• zginacz promieniowy nadgarstka

Przywiedzenie (zgięcie łokciowe) – zakres ruchu: 45°
• zginacz łokciowy nadgarstka
• prostownik łokciowy nadgarstka
• prostownik palców

Ruch obwodzenia ręki – kombinacja zgięcia dłoniowego i grzbietowego oraz odwiedzenia i przywiedzenia.

OCENA FUNKCJONALNA

TEST ALLENA

Test Allena − jest badaniem mającym na celu określić prawidłowość unaczynienia tętniczego ręki, czyli drożność tętnic promieniowej i łokciowej oraz tętniczego łuku dłoniowego łączącego obie tętnice.

W celu wykonania testu Allena należy:

1. Poprosić pacjenta o zaciśnięcie ręki w pięść na około 30 sekund (zwiększone ciśnienie wewnątrztkankowe wyciśnie krew z naczyń kapilarnych).
2. Ucisnąć tętnicę promieniową i łokciową na przedramieniu, powyżej nadgarstka, poprosić pacjenta o wyprostowanie palców (uciśnięcie tętnic odetnie napływ świeżej krwi − palce zbledną).
3. Zwolnić ucisk tylko tętnicy łokciowej (a w drugim teście tylko promieniowej).
4. Określić czas powrotu do prawidłowego zabarwienia palców (ok. 5 sekund). Wynik dodatni świadczy o upośledzeniu ukrwienia.

TEST FINKELSTEINA

Test Finkelsteina − kciuk chorego układa się na jego dłoni i następnie zamyka nad nim pozostałe palce w pięść. Czynna lub bierna ulnaryzacja ręki (odwrócenie w stronę kości łokciowej) wywołuje ból. Ponieważ test ten bywa niekiedy bolesny nawet dla ręki zdrowej, Muckart zaleca jego modyfikację − należy przycisnąć jedynie kciuk do wskaziciela i wykonać ulnaryzację ręki. Czynny ruch wyprostu i odwiedzenia kciuka wobec oporu, także połączony jest z bólem, może świadczyć o zespole de Quervaina.

TEST FINSTERERA

Test Finsterera – ocena jałowej martwicy kości księżycowatej. Polega na opu- kiwaniu 3 kości śródręcza. Wywołanie znacznej wrażliwości może świadczyć o chorobie Kienbocka, co wymaga radiologicznego potwierdzenia.

TEST PINCH GRIP

Test Pinch Grip – ocena siły mięśniowej mięśni unerwianych przez nerw pośrodkowy.

1. Pacjent w pozycji stojącej lub siedzącej
2. Polecamy pacjentowi ścisnąć razem palec wskazujący i kciuk opuszkami
3. Badający stawia opór, chcąc „rozerwać” chwyt
4. W przypadku osłabienia mięśni wynik testu jest pozytywny

TEST PHALENA

Test Phalena – służy do diagnostyki zespołu cieśni nadgarstka. Pacjent powinien oprzeć zgięte w stawach łokciowych kończyny górne o powierzchnię stołu. Ręce muszą być swobodnie zwieszone, a stawy promieniowo-nadgarstkowe − zgięte. Test można wykonać obustronnie, opierając dłonie o siebie z maksymalnym zgięciem w nadgarstku. Pacjent utrzymuje tę pozycję przez 60 sekund. Pojawienie się parestezji, bólu kciuka, drętwienia palców świadczą o uciśnięciu nerwu pośrodkowego i pozytywnym wyniku testu.

OBJAW TINELA

Objaw Tinela − polega na opukiwaniu pnia nerwu zlokalizowanego w obrębie nadgarstka (ręka pacjenta spoczywa swobodnie na stole). W czasie opukiwania badający może posłużyć się opuszkami własnych palców lub młoteczkiem neurologicznym, co umożliwia kontrolowaną i powtarzalną siłę nacisku. Za dodatni objaw Tinela uważa się pojawienie się uczucia drętwienia, mrowienia.

ODWRÓCONY TEST PHALENA

Odwrócony test Phalena − pacjent unosi przedramiona na wysokość klatki piersiowej i układa ręce tak, aby ściśle do siebie przylegały – wykonuje pełen zakres ruchu zgięcia grzbietowego. Następnie utrzymuje je w tej pozycji przez 60 sekund. Wystąpienie drętwienia, mrowienia w obszarze zaopatrywanym przez nerw pośrodkowy łączy test Phalena i objaw Tinela.

TEST DURKANA

Test Durkana – służy do diagnostyki zespołu cieśni nadgarstka. Polega na uciskaniu palcem wskazującym miejsca przebiegu nerwu pośrodkowego. O dodatnim wyniku testu świadczą mrowienie i drętwienie w palcach.