BÓL PLECÓW

Ból pleców to niespecyficzny objaw, który może być spowodowany wieloma czynnikami. Główne przyczyny bólu pleców to: przeciążenia mechaniczne, siedzący tryb życia, który sprzyja powstawaniu zmian zwyrodnieniowych w obrębie kręgosłupa szyjnego, piersiowego, lędźwiowego. Innymi możliwymi przyczynami bólu mogą być choroby narządów wewnętrznych (np. nerek, serca, żołądka, płuc), które można błędnie odczytywać jako chorobę kręgosłupa. Nie wolno też zapominać, że czasem ból pleców może oznaczać nowotwór rdzenia czy kości. Wówczas skuteczność leczenia zależy przede wszystkim od tego, w jakim stadium nowo- twór zostanie rozpoznany.

POSTĘPOWANIE KONSULTACYJNO-DIAGNOSTYCZNE

Ustalenie dokładnej przyczyny bólu kręgosłupa bywa trudne, dlatego właściwe postępowanie konsultacyjno-diagnostyczne daje szansę na rozpoznanie zaawansowania choroby i zaplanowanie odpowiedniego leczenia.

LEKARZ – FIZJOTERAPUTA

Precyzyjna diagnoza to wynik współpracy:
• chirurga kręgosłupa
• radiologa
• fizjoterapeuty

STANDARD, STAŁY I NIEZBĘDNY ELEMENT KOMPLEKSOWEGO LECZENIA SCHORZEŃ KRĘGOSŁUPA

Postępowanie konsultacyjno-diagnostyczne jest pierwszym etapem skoordynowanego leczenia chorób kręgosłupa w ramach Programu Kompleksowego Leczenia Chorób Kręgosłupa:

• Konsultacja I z lekarzem specjalistą chirurgii kręgosłupa, który na podstawie przeprowadzonego z pacjentem wywiadu i badania skieruje pacjenta na obrazowe badanie diagnostyczne.

Diagnostyka przeglądowa

Obrazowe badanie przeglądowe rezonansem magnetycznym odcinka kręgosłupa wskazanego przez lekarza. W przypadku stwierdzenia u pacjenta przeciwwskazań do badania rezonansem magnetycznym wykonywane jest inne badanie diagnostyczne.

Przeglądowe badanie diagnostyczne

• Konsultacja II z lekarzem specjalistą chirurgii kręgosłupa, który na podstawie wywiadu i wyników badań obrazowych przedstawia pacjentowi diagnozę oraz proponuje plan leczenia zachowawczego lub operacyjnego z rehabilitacją. Podczas konsultacji lekarz ocenia również intensywność dolegliwości bólowych. Na podstawie przyjętej skali oceny bólu lekarz podejmuje decyzję o konieczności skierowania pacjenta do lekarza specjalisty w leczeniu bólu.

• Konsultacja III ze specjalistą fizjoterapii; przeprowadzenie przez fizjoterapeutę dokładnego wywiadu dotyczącego trybu życia pacjenta, momentu i okoliczności pojawienia się bólu, a także charakteru tego bólu i jego umiejscowienia oraz ocena funkcjonalna pozwalają na:

− dokładne zlokalizowanie źródła problemu
− zaplanowanie indywidualnego programu rehabilitacji, odpowiedniego dla pacjenta pod względem jego dolegliwości

Leczenie zachowawcze

Podstawowym leczeniem chorób kręgosłupa jest szeroko pojęte leczenie zachowawcze nieoperacyjne. Powinno zawierać w sobie elementy: farmakoterapii, fizjoterapii, psychoterapii oraz edukacji. Wg statystyk ok. 93% schorzeń kręgosłupa udaje się wyleczyć fizjoterapią i farmakoterapią.

Ciężar leczenia pacjentów spoczywa tutaj w głównej mierze na fizjoterapeutach wykwalifikowanych we współczesnych i skutecznych metodach fizjoterapeutycznych.

PRACA FIZJOTERAPEUTY

Ważnym aspektem pracy fizjoterapeuty jest profilaktyka obejmująca:
• naukę ćwiczeń do samodzielnego wykonywania w domu
• naukę poprawnego wykonywania czynności dnia codziennego (siedzenie, pochylanie się, sprzątanie, prace w ogrodzie, dźwiganie) w celu uniknięcia bądź minimalizacji ewentualnych przyszłych nawrotów dolegliwości bólowych.

LECZENIE CHIRURGICZNE

Leczenie zabiegowe zaleca się, kiedy nastąpi koniunkcja 3 przesłanek:
• ból jest subiektywnie dokuczliwy dla pacjenta
• chirurg kręgosłupa stwierdził patologię (na podstawie badań obrazowych), czyli źródło dolegliwości
• wcześniejsze leczenie zachowawcze nie przyniosło efektów (o ile nie było przeciwwskazań do takiego leczenia w oparciu o stwierdzoną patologię)

Leczenie zabiegowe zaleca się zdecydowanie, jeśli oprócz opisanych przesłanek wystąpią deficyty neurologiczne.
Zabieg operacyjny jest planowany w sposób indywidualny, uwzględniając potrzeby pacjenta.

Obrana metoda zabiegowa jest dostosowana do rodzaju schorzenia oraz wielkości zmiany chorobowej.

Leczenie pacjenta w okresie okołooperacyjnym wymaga ścisłej współpracy lekarza z fizjoterapeutą.

Program rehabilitacji podzielony na część przedzabiegową oraz okołozabiegową.

W okresie przedzabiegowym chory realizuje program rehabilitacji mający na celu jego właściwe przygotowanie do zabiegu, uczony jest bezpiecznej zmiany pozycji, siadania, wstawania i prawidłowego oddychania.

PROFILAKTYKA W OKRESIE OKOŁOOPERACYJNYM

W okresie okołooperacyjnym zarówno lekarz, jak i fizjoterapeuta zajmują się profilaktyką przeciwzakrzepową (lekarz w ramach farmakoterapii, fizjoterapeuta w ramach ćwiczeń i wczesnej pionizacji). Rehabilitacja ma również na celu umożliwienie sprawnej mobilizacji na dzień po zabiegu oraz powrotu do prawidłowego funkcjonowania po jego wyjściu ze szpitala.

Obecnie wg chirurgów kręgosłupa praktycznie nie ma procedury operacyjnej na kręgosłupie, po której pacjent nie mógłby być niezwłocznie poddany rehabilitacji, by w ciągu 2 dni po zabiegu mógł być wypisany do domu, bez żadnej zewnętrznej stabilizacji.

W przypadku operacji małoinwazyjnych pacjent może chodzić już po ok. 4 godzinach po zabiegu i wyjść ze szpitala nawet następnego dnia po operacji. Dlatego niemal natychmiast powinien być poddawany fizjoterapii.

SPECJALISTA NEUROLOG

Konsultacja neurologiczna jest zalecana w przypadku stwierdzenia u pacjenta deficytów neurologicznych, wymagających dodatkowej oceny.

SPECJALISTA LECZENIA BÓLU

Program leczenia bólu jest zalecany przy schorzeniach kręgosłupa jako terapia towarzysząca, zarówno przy leczeniu zabiegowym, jak i zachowawczym, w przypadku gdy ból uniemożliwia realizację leczenia zachowawczego.

W sytuacji, gdy mimo kompletu wskazań do leczenia zabiegowego, pacjent nie decyduje się na takie leczenie, może być leczony metodami mało inwazyjnymi, czyli niezwiązanymi z rozległym uszkodzeniem tkanek. Najczęściej w terapii bólu wykonuje się kriolezje, blokady i termolezję.

PSYCHOTERAPEUTA

Kompleksowe leczenie chorób kręgosłupa obejmuje również udzielenie pacjentowi wsparcia psychologicznego, szczególnie ważnego w ciężkich stanach chorobowych, uniemożliwiających codzienne funkcjonowanie.

KONSULTACJA PSYCHOLOGICZNA

Konsultacja w Poradni Psychologicznej może być stosowana jako terapia towarzysząca, zarówno w leczeniu zabiegowym, jak i zachowawczym. Konsultacja psychologiczna przy realizacji leczenia zabiegowego może obejmować okres kwalifikacji pacjenta do zabiegu oraz jego hospitalizacji.

PROGRAM KOMPLEKSOWEGO LECZENIA CHORÓB KRĘGOSŁUPA

Etap konsultacyjno-diagnostyczny

• Konsultacja I – ze specjalistą chirurgii kręgosłupa

• Diagnostyka przeglądowa – obrazowe badanie przeglądowe

• Konsultacja II – ze specjalistą chirurgii kręgosłupa, ew. konsultacja ze specjalistą leczenia bólu, neurologiem, psychologiem

• Konsultacja III – ze specjalistą fizjoterapii, który na podstawie rozpoznania, własnego wywiadu i badania funkcjonalnego ustali indywidualny program rehabilitacji. W przypadku wskazań do leczenia operacyjnego program ten będzie dodatkowo uwzględniał potrzebę podziału rehabilitacji na część: przedzabiegową, okołozabiegową i pozabiegową

Leczenie zachowawcze

Leczenie operacyjne