Program rehabilitacji chorych na POChP

Rekomendowany przez Polskie Towarzystwo Fizjoterapii i Polskie Stowarzyszenie Specjalistów Fizjoterapii

W centrum uwagi współczesnej fizjoterapii w chorobach układu oddechowego znajdują się ćwiczenia fizyczne i odpowiednie treningi wydolnościowe, które stanowią podstawę dobrze zaplanowanej terapii usprawniającej. Systematyczny wysiłek fizyczny o odpowiednim natężeniu zwiększa tolerancję i poprawia subiektywne odczucia chorych.

Uzyskanie korzystnych wyników fizjoterapii jest możliwe dzięki odpowiedniemu programowi fizjoterapii, dostosowanemu do indywidualnych potrzeb i możliwości chorego, rozszerzeniu ćwiczeń oddechowych i zwiększeniu częstości ich wykony- wania. Ważny jest też odpowiednio długi okres prowadzonej fizjoterapii, a także wydłużający się stopniowo dzienny czas trwania ćwiczeń oraz ich natężenie.

Kryterium kwalifikacji do rehabilitacji chorych na POChP jest ocena tolerancji wysiłkowej, stopnia upośledzenia czynności wentylacyjnej płuc, duszności oraz sprawności fizycznej. Oceny tolerancji wysiłku dokonuje się m.in. na podstawie testu wysiłkowego na ergometrze rowerowym, bieżni ruchomej lub testu 6-minutowego marszu. Wyniki testów tolerancji wysiłku stanowią podstawę doboru wielkości obciążeń wysiłkowych dla poszczególnych chorych.

TEST NA ERGOMETRZE ROWEROWYM

wg protokołu: początkowe obciążenie 10 lub 25 W (150 kpm/min), wzrost o 25 W co 2-3 minuty, do uzyskania limitu tętna.

TEST NA BIEŻNI RUCHOMEJ

wg zmodyfikowanego protokołu Bruce’a.
Test wykonuje się do osiągnięcia tętna submaksymalnego – 85-70% wartości tętna (tętno maksymalne = 220 – wiek lub 208 – [0,7*wiek]).

TEST 6-MINUTOWEGO MARSZU

– dystans należy przeliczyć na wydatek energetyczny wyrażony w MET.

dystans poniżej 320 m
prędkość marszu (v) = dystans (w metrach) x 10/1000 MET = [(v x 1,667) + 3,5]/3,5
dystans powyżej 320 m
prędkość marszu (v) = dystans (w metrach) x 10/1000 MET = –0,0971v3 + 1,5021v2 – 5,3762v + 7,9532

KWALIFIKACJA DO ODPOWIEDNIEGO MODELU REHABILITACJI WG JANA SZCZEGIELNIAKA

CHORYCH NA POCHP KWALIFIKUJE SIĘ O 1 MODEL NIŻEJ W PRZYPADKU:

wieku powyżej 70 lat,
duszności wg 10-stopniowej skali Borga > 8 punktów,
sprawności fizycznej: 0 pkt (sprawność oceniana na podstawie prostego ćwiczenia w skali 0-1: pacjent, który potrafi położyć się na materacu i z niego wstać w ciągu 25 sekund, otrzymuje 1 pkt, ten, który nie potrafi tego wykonać w ciągu 25 sekund, otrzymuje 0 pkt).

CHORZY BEZ TESTU KWALIFIKACYJNEGO – GRUPA E

przeciwwskazania do testu,
niewydolność krążenia (III/IV klasa NYHA),
niewydolność oddechowa.

MODELE REHABILITACJI WG JANA SZCZEGIELNIAKA

MODEL	PROGRAM PODSTAWOWY	ODCZYT TĘTNA wg wzoru Karvonena
A	• Ćwiczenia oddechowe i ogólnousprawniające 1x dziennie ok. 30 min, 6x w tygodniu • Trening na ergometrze rowerowym lub na bieżni 2x dziennie ok. 30 min, 6x w tygodniu • Trening oporowy 1x dziennie ok. 30 min, 3x w tygodniu • Nordic walking 1x dziennie, ok. 60 min • Zajęcia rekreacyjne wg wskazań • Inhalacje wg wskazań • Drenaż ułożeniowy i oklepywanie wg wskazań • Szybko zmieniające się pozycje drenażowe wg wskazań	[(HR wys. – HR sp.) x 80%] + HR sp.
B	• Ćwiczenia oddechowe i ogólnousprawniające 1x dziennie ok. 30 min, 6x w tygodniu • Trening na ergometrze rowerowym lub na bieżni 2x dziennie ok. 30 min, 6x w tygodniu • Trening oporowy 1x dziennie ok. 30 min, 3x w tygodniu • Nordic walking 1x dziennie, ok. 45 min • Zajęcia rekreacyjne wg wskazań • Inhalacje wg wskazań • Drenaż ułożeniowy i oklepywanie wg wskazań • Szybko zmieniające się pozycje drenażowe wg wskazań	[(HR wys. – HR sp.) x 70%] + HR sp.
C	• Ćwiczenia oddechowe i ogólnousprawniające 2x dziennie ok. 30 min, 6x w tygodniu • Trening na ergometrze rowerowym lub na bieżni 1x dziennie ok. 30 min, 6x w tygodniu • Nordic walking 1x dziennie, ok. 30 min • Zajęcia rekreacyjne wg wskazań • Inhalacje wg wskazań • Drenaż ułożeniowy i oklepywanie wg wskazań • Szybko zmieniające się pozycje drenażowe wg wskazań	[(HR wys. – HR sp.) x60%]+HRsp.
D	• Ćwiczenia krążeniowo-oddechowe 1x dziennie ok. 30 min, 6x w tygodniu • Specyficzne ćwiczenia oddechowe 1x dziennie ok. 30 min, 6x w tygodniu • Spacery 1x dziennie, ok. 30 min • Zajęcia rekreacyjne wg wskazań • Inhalacje wg wskazań • Drenaż ułożeniowy i oklepywanie wg wskazań • Szybko zmieniające się pozycje drenażowe wg wskazań	Przyrost tętna w czasie ćwiczeń w granicach 30% tętna spoczynkowego
E	• Ćwiczenia krążeniowo-oddechowe (w pozycjach izolowanych) 2x dziennie ok. 30 min, 6x w tygodniu • Spacery wg wskazań • Zajęcia rekreacyjne wg wskazań • Inhalacje wg wskazań • Drenaż ułożeniowy i oklepywanie wg wskazań • Szybko zmieniające się pozycje drenażowe wg wskazań	Przyrost tętna w czasie ćwiczeń w granicach 20% tętna spoczynkowego

PONADTO W REHABILITACJI CHORYCH NA POCHP STOSUJE SIĘ:

Specyficzne ćwiczenia oddechowe (mobilizacja przepony, nauka prawidłowego toru oddychania, biofeedback oddechowy, ćwiczenia wydłużonego wydechu)
Fizykoterapię (nagrzewanie klatki piersiowej wg wskazań)
Masaż klatki piersiowej (wg wskazań)

Opracowanie:
Jan Szczegielniak, Katarzyna Bogacz, Jacek Łuniewski