Zespół ucisku górnego otworu klatki piersiowej bywa często niezdiagnozowaną przyczyną dolegliwości w obrębie szyi, barku i kończyny górnej. W diagnostyce górnego otworu klatki piersiowej mamy do czynienia z uciskiem struktur nerwowo-naczyniowych powstałych w wyniku np. wrodzonych wad, jak: żebro szyjne, wysokie ustawienie pierwszego żebra, dodatkowe więzadła i mięsień pochyły, lub wad nabytych w postaci blizn, wyrośli na obojczyku i pierwszym żebrze oraz zmianach w mięśniach pochyłych.

1. badanie czucia – dolna/górna część splotu;
2. badanie tętna – tętno w spoczynku i pozycjach czynnościowych;
3. gra naczyniowa – paznokcie, paliczki;
4. badanie siły mięśniowej i odruchów;
5. testy prowokacyjne

Test jest stosowany w wykrywaniu zespołu górnego otworu klatki piersiowej, ma na celu sprowokowanie utraty tętna na tętnicy promieniowej poprzez ucisk pęczka naczyniowego w górnym otworze klatki piersiowej.

Wykonanie
Pacjent siedzi. Badający stoi za pacjentem. Ujmuje przedramię badanego w okolicy nadgarstka i znajduje tętno na tętnicy promieniowej. Następnie unosi kończynę i ustawia ją w odwiedzeniu i przeproście w stawie ramiennym. Przez cały czas badający wyczuwa tętno na tętnicy promieniowej, poszukując ewentualnego zaniku tętna. Dodatkowo pacjent proszony jest o wykonanie czynnego ruchu skręcenia głowy w kierunku badanej, a następnie przeciwnej kończyny. Test wykonuje się, aby sprawdzić, czy w tej pozycji dochodzi do utraty tętna na tętnicy promieniowej (test pozytywny, wynik patologiczny). Brak zaniku tętna oznacza wynik negatywny testu Adsona (wynik prawidłowy).

Interpretacja
Utrata tętna w pozycji prowokacyjnej może świadczyć o ucisku struktur naczyniowych (i pośrednio) nerwowych w gó rnym otworze klatki piersiowej.

Najczęściej dotknięta dolna część splotu C7/C8/T1, rzadziej górna iɇśrodkowa.

Neurologiczne (97% przypadków): ból, osłabienie, szybkie męczenie kończyny, parestezje, drętwienie wg pęczka tylnego i bocznego.

Naczyniowe (2% przypadków): oziębienie lub nietolerancja zimna, obrzęk z zastojem żylnym (zakrzepica żyły podobojczykowej – zespół Pageta-Schroettera), ostre niedokrwienie z zatorem.

Nasilenie przy elewacji kończyny (czesanie, sen, prace ponad głową).

Symptomy podprogowe – pływak nie może utrzymać razem palców – dysfunkcja n.ɇłokciowego – osłabienie mięśni międzykostnych.

Test obojczykowo-żebrowy; u siedzącego pacjenta z maksymalnie opuszczonymi barkami i ze zbliżonymi do siebie łopatkami, przy pośrednim ustawieniu głowy ocenia się tętno na tętnicy promieniowej i osłuchuje dół nadobojczykowy.

Wykonywany u pacjentów siedzących z maksymalnie odwiedzionym ramieniem, ocenia się tętno na tętnicy promieniowej oraz obecność szmeru nad tętnicą podobojczykową.

Polega na odwiedzeniu obu ramion pod kątem prostym i zgięciu także pod kątem prostym w stawach łokciowych. Powierzchnie dłoniowe rąk sąɇrotowane na zewnątrz. W tej pozycji pacjent wykonuje mocne ruchy zamykania dłoni w pięść i ich otwierania przez około 3 min. W czasie trwania próby u chorych występują charakterystyczne dla tego zespołu dolegliwości bólowe lub zblednięcie skóry dłoni.

Definiowany jest jako patologia przeciążeniowa, głównie mięśnia nadgrzebieniowego, powstająca w przebiegu sumujących się mikrourazów. Istotne znaczenie w rozwoju choroby ma zaburzenie równowagi między działaniem mięśnia naramiennego i stożka rotatorów, w wyniku czego dochodzi do destabilizacji głowy kości ramiennej w stosunku do panewki stawowej, a następnie do szkodliwego ucisku stożka rotatorów

Chorobę można podzielić na trzy stadia:

1. Stadium zapalenia i obrzęku kaletki podbarkowej – objawiającego się bólami barku po wysiłku fizycznym;
2. Stadium początkowych zmian typu zwyrodnienia w obrębie stożka rotatorów (które niektórzy określają mianem tendinitis) – objawy bólowe pojawiają się w czasie wysiłku fizycznego;
3. Stadium uszkodzenia stożka rotatorów – dolegliwości bólowe są stałe i często występują także w nocy.

Wykonanie
Pacjent w pozycji pośredniej wykonuje bierne i czynne odwiedzenie ramienia.

Interpretacja
Dolegliwości bólowe przy odwodzeniu w zakresie między 70 i 120° świadczą o uszkodzeniu ścięgna mięśnia nadgrzebieniowego, które w tym czasie jest uciskane między guzkiem większym i wyrostkiem barkowym.

Wykonanie
Badający jedną ręką stabilizuje łopatkę, podczas gdy drugą nagle unosi kończynę górną pacjenta do przodu i przyśrodkowo powyżej płaszczyzny poziomej.

Interpretacja
Przy dodatnim objawie ciasnoty dochodzi do zwężenia przestrzeni podbarkowej albo uderzenia chorej strefy o przednio-dolny brzeg wyrostka barkowego, co wywołuje bóle w trakcie ruchu.

Opracowanie:
Aleksandra Skomudek, Katarzyna Bogacz, Marcin Krajczy, Jacek Łuniewski, Jan Szczegielniak