lek. med. Jan Kośmider

Title: Neuromodulation therapy for the treatment of pain in chronic conditions

Streszczenie: Terapia bólu często wiąże się z zastosowaniem leczenia farmakologicznego, iniekcji czy zabiegów inwazyjnych, w tym operacji, które są jednak obarczone ryzykiem istotnych powikłań. Każdy rodzaj fizykoterapii, który pozwala uniknąć ww. sposobów leczenia, jest godny szczególnej uwagi. Jednym z takich rozwiązań jest terapia neuromodulacji. Celem pracy jest przedstawienie możliwości terapii na konkretnych przypadkach pacjentów.

Słowa kluczowe: terapia neuromodulacji, ból, przewlekłe stany chorobowe

Summary: Pain management is often associated with the application of pharmacological treatment, injections or invasive procedures, including surgery, however they pose the risk of significant complications. Any type of physical therapy that enables avoiding the above-mentioned methods of treatment is worthy of special attention. One of such solutions is neuromodulation therapy. The aim of the paper is to present the possibilities of treatment based on specific cases of patients.

Keywords: neuromodulation therapy, pain, chronic conditions

W praktyce wielu chirurgów i ortopedów istotny jest odpowiedni dobór terapii, która umożliwia zrezygnowanie z operacji lub jej odroczenie (dotyczy to sytuacji, kiedy pacjent nie chce lub nie może być operowany). Również odpowiednia terapia może znacznie poprawić stan zdrowia i komfort życia pacjenta. Często także pozwala ona na zmniejszenie ilości przyjmowanych leków przeciwbólowych.

Obecnie w wielu gabinetach z powodzeniem jest wykorzystywana technologia, dzięki której łączymy w jednym czasie terapię manualną z jednoczesnym wykorzystaniem prądu o stałej częstotliwości 448 kHz poprzez tryb pojemnościowy lub rezystywny. Pozwala nam to osiągnąć świetne wyniki dużo szybciej oraz bardziej efektywnie. Ta forma pracy z pacjentem jest znana na polskim rynku od wielu lat i wykorzystywana przez wielu lekarzy i fizjoterapeutów.

Od niedawna możemy także stosować w terapii technologię regeneracji komórkowej wykorzystującą prąd o stałej częstotliwości 448 kHz w całkowicie nowej formie. Wspomaga ona leczenie ostrych i przewlekłych stanów chorobowych przez neuromodulację bólu, a także stymulację metaboliczną. Terapeuta wówczas nie pracuje aktywnie z pacjentem, natomiast przytwierdza poprzez hydrożele dwie, cztery, sześć lub osiem elektrod czynnych i jedną bierną. Elektrody czynne pracują w trybie rezystywnym. Prąd przepływa nie tylko pomiędzy każdą elektrodą czynną a elektrodą bierną, ale również pomiędzy elektrodami czynnymi. Jest to wtedy urządzenie typu hands-free. Pozwala to na terapię większej liczby pacjentów, przy zachowaniu w tym samym czasie wysokiej jakości i skuteczności leczenia. Pozytywne efekty są szczególnie widoczne u pacjentów z silnym bólem, zarówno spoczynkowym, jak i ruchowym. Aparat umożliwia działanie zarówno na ból segmentarny, jak i obwodowy. Elektrody są umieszczane w szczególnych strefach nerwowo-naczyniowych. Są to miejsca, w których występuje duża gęstość wolnych zakończeń nerwowych, kapilar i w których jest niska bioimpedancja tkanek. Już po pierwszym zabiegu można uzyskać znaczną redukcję bólu. Aparat posiada różne programy terapeutyczne na różne schorzenia. Znając jednak jego ogólne zasady działania, można samemu stworzyć własny schemat.

Przykłady terapii

44-letnia pacjentka, praca fizyczna w cukierni, praworęczna. Zgłosiła się z powodu bardzo silnego bólu okolic przedniego barku prawego, który trwa od 4 dni, wraz ze znacznym bólowym ograniczeniem ROM. Wcześniej pobolewanie przez 3 tygodnie, niesteroidowe leki przeciwzapalne nie przynosiły ulgi. Podczas konsultacji ortopedycznej połączonej z badaniem USG stwierdzono zwapnienie w części bocznej ścięgna mięśnia podłopatkowego o wymiarach 16 x 12 x 4 mm i cechy zapalenia kaletki podbarkowo-podnaramiennej. Pacjentka obciążona nadciśnieniem tętniczym. Wykonano terapię według zalecanego protokołu. Po 25-minutowej terapii pacjentka zgłosiła zmniejszenie bólu o około 50% według skali VAS. W sumie wykonano cztery terapie neuromodulacji co 2-3 dni, uzyskując ustąpienie dolegliwości o około 90%.
45-letni pacjent, praworęczny, pracujący jako kierowca. Bóle barku prawego od około 2 lat. W ostatnich 2-3 miesiącach nasilenie przy obciążaniu. Podczas konsultacji ortopedycznej z USG stwierdzono zaawansowane zmiany zwyrodnieniowe stawu obojczykowo-barkowego i cechy TOS (zespołu górnego otworu klatki piersiowej). Z powodu braku miejsc na terapię manualną wykonano dwie terapie neuromodulacji według własnego protokołu. Uzyskano zmniejszenie bólu o około 60% w skali VAS. Trzecia terapia wykonana bezpośrednio po terapii manualnej. Podobnie czwarta i piąta, po których uzyskano praktycznie całkowite ustąpienie dolegliwości (również podczas pracy i leżeniu na prawym barku).
78-letni pacjent po leczeniu onkologicznym z powodu raka prostaty; po protezoplastyce stawu biodrowego lewego z powikłaniami urologicznymi. Zakwalifikowany do protezoplastyki prawego biodra, ale chce uniknąć tej operacji z obawy przed ponownymi powikłaniami. Zgłosił się z powodu znacznego nasilenia bólu biodra prawego na tle artrozy, radykalnie utrudniającego przemieszczanie się. Nie stwierdzono wysięku w stawie wymagającego punkcji. Nie wykonano iniekcji sterydowej z powodu nadciśnienia tętniczego. Pacjenta poddano terapii neuromodulacji 3-krotnie co 2 dni. Po pierwszej terapii pacjent mógł obciążać PKD ze śladowym bólem. Po kolejnych dwóch terapiach pacjent stwierdził praktycznie całkowite ustąpienie bólu przy swobodnym chodzie, jak i podczas lekkich prac ogrodowych. Nie stosował także niesteroidowych leków przeciwzapalnych.
63-letni pacjent, były zawodnik sportów walki i komandos. Obecnie z nadwagą i postępującą od około 5 lat artrozą stawu biodrowego lewego. Również zakwalifikowany do protezoplastyki i także chce jej uniknąć. Okresowo rehabilitowany. Niedawno przebył infekcję COVID-19. Obciążony nadciśnieniem tętniczym i cukrzycą typu II. Zgłosił się z powodu nasilenia dolegliwości biodra P, mimo dotychczasowych terapii. Wykonano cztery terapie neuromodulacji według protokołu. Po każdej z nich pacjent zgłasza zmniejszenie bólu, łatwiejsze ubieranie się i zakładanie obuwia. Dodatkowo zmniejszyły się bóle nocne. Według pacjenta poprawa w skali VAS wyniosła 65% i pozwoliła znacznie zmniejszyć ilość leków przeciwbólowych (stosował je jedynie po 24-godzinnym dyżurze w pracy).
55-letni pacjent, pracownik biurowy. Od 3 lat cierpiący na przewlekłe bóle w okolicach kręgosłupa lędźwiowego i szyjnego, bez objawów korzeniowych. W ostatnich dwóch miesiącach nasiliły się głównie po dłuższej jeździe samochodem (pacjent pokonuje dwa razy w tygodniu około 800 km dziennie), przy wstawaniu i siadaniu. Z powodu obowiązków zawodowych pacjent nie mógł korzystać regularnie z terapii neuromodulacji. Pierwszego i drugiego dnia wykonano terapię w odcinku lędźwiowym i dodatkowo w odcinku szyjnym. Uzyskano poprawę w skali VAS 90%. Po kolejnych trzech terapiach wykonanych 2 tygodnie później przez 3 dni z rzędu, dolegliwości całkowicie ustąpiły.
55-letnia pacjentka, stomatolog, uprawiająca regularnie od lat jazdę konną. Spadła z konia na obie kończyny dolne. Zgłosiła się dzień po upadku z powodu silnego bólu około kręgów Th10-L2, bez objawów korzeniowych. Wykluczono złamanie. Wykonano terapię neuromodulacji – po pierwszej poprawa 80%, po drugiej, wykonanej 4 dni później – całkowite ustąpienie dolegliwości.
56-letnia pacjentka, obciążona bardzo silnym stresem w pracy i życiu prywatnym w ostatnim tygodniu. Zgłosiła się z powodu bardzo silnych dolegliwości bólowych szyi i bezsenności, bez objawów korzeniowych. W podobnych sytuacjach stosowała leki nasenne i uspokajające. Po pierwszej terapii poprawa 90% i przespanie całej nocy bez stosowania leków. Po drugiej terapii następnego dnia, poprzedzonej terapią manualną, całkowite ustąpienie dolegliwości.
72-letnia pacjentka od kilku lat leczona z powodu gonartrozy (terapie manualne, fizykoterapia, iniekcje kwasu hialuronowego). Zakwalifikowana do protezoplastyki, ale chce jej uniknąć. Wykonano trzy terapie neuromodulacji co 3-4 dni. Po nich pacjentka odstawiła leki przeciwbólowe. Ocenia poprawę na 60%.
57-letnia pacjentka z obustronną koksartrozą (biodro lewe zakwalifikowane do protezoplastyki) i chorobą dyskową kręgosłupa L-S z okresowymi objawami korzeniowymi prawostronnymi z poziomu L4/L5 i L5/S1, źle znosząca nlpz. Wykonano cztery terapie, uzyskując zmniejszenie bólu ok. 60%.

Podsumowanie

Terapii poddano jeszcze 11 innych pacjentów. W sumie 20 pacjentów w wieku od 40 do 82 lat (poddanych średnio czterem terapiom) stwierdziło zmniejszenie bólu już po pierwszej z nich (w zakresie od 40 do 90% w skali VAS). Nie odnotowano powikłań. W wielu przypadkach pierwszorazowi pacjenci bezpośrednio po konsultacji ortopedycznej byli poddani terapii neuromodulacji. Otrzymywali receptę na leki przeciwbólowe, ale, jak się okazało, ponad połowa z nich nie skorzystała. Pierwsze wnioski dotyczące zastosowania terapii aparatem do neuromodulacji są następujące:

wyraźna ulga w dolegliwościach bólowych zarówno w stanach ostrych, jak i przewlekłych,
szybsze efekty w procesie leczenia,
znaczne zmniejszenie lub odstawienie leków przeciwbólowych,
brak nieprzyjemnych odczuć podczas zabiegu,
terapia jest mało angażująca czasowo – w trakcie jej trwania można pracować z innym pacjentem,
znikoma liczba przeciwskazań (ciąża, rozrusznik serca, zakrzepica żylna).