Algorytm postępowania fizjoterapeutycznego w przebiegu reumatoidalnego zapalenia stawów śródstopno-paliczkowych

W dzisiejszych czasach bardzo ważną rolę odgrywa wysoko wyspecjalizowana diagnostyka. W diagnostyce RZS stosuje się różnorodne badania laboratoryjne oraz badania obrazowe. Na początku omawianego schorzenia poleca się szybkie wykonanie badania ultrasonograficznego lub rezonansem magnetycznym, które o wiele szybciej wykrywają zmiany zapalne niż podstawowe badanie rentgenem. Również urządzenie Dopplera i ultrasonografia dopplerowska, które wykorzystują sygnał naczyniowy aktywnego zapalenia błony maziowej, w zależności od stopnia lub stanu zapalnego, są przydatne do oceny zapalenia błony maziowej. Badania laboratoryjne mają na celu rozpoznanie choroby i ścisłe jej kontrolowanie. Wyróżniamy następujące rodzaje badań: OB, CRP, morfologia krwi, RF (czynnik reumatoidalny), Anty-CCP oraz inne badania krwi, moczu lub płynu stawowego wykonywane są profilaktycznie, aby wykluczyć inne choroby oraz monitorować pracę wątroby bądź nerek.

Po postawieniu właściwej diagnozy przez lekarza pierwszego kontaktu lub reumatologa należy jak najszybciej wprowadzić odpowiednie leczenie. Musi być ono kompleksowe oraz indywidualnie dobrane dla danego pacjenta. Najczęstszą metodą leczenia reumatoidalnego zapalenia stawów jest postępowanie farmakologiczne.

Omawiane schorzenie zazwyczaj rozpoczyna się od terapii lekami przeciwreumatycznymi modyfikującymi przebieg choroby, które w kontrolowanych badaniach klinicznych okazały się skuteczne w leczeniu głównego objawu choroby, jakim jest zapalenie stawów (4). U większości osób, u których zdiagnozowano kliniczne reumatoidalne zapalenie stawów, terapia lekami modyfikującymi przebieg choroby skutkuje poprawą samopoczucia i sprawności, a także zmniejszeniem uszkodzeń stawów (5-7). Formą wspomagającą leczenie farmakologiczne mogą być także wcierki stawowe z zastosowaniem różnorodnych maści, żeli, a także kremów o działaniu silnie przeciwzapalnym. Kolejną skuteczna metodą leczenia omawianego schorzenia jest kompleksowe postępowanie fizjoterapeutyczne. W tym przypadku stosuje się szeroką gamę zabiegów z zakresu fizykoterapii, kinezyterapii oraz masażu. Jeżeli omawiane powyżej metody lecznicze nie przynoszą oczekiwanego rezultatu bądź efekty medyczne są znikome, wskazane jest wdrożenie postępowania chirurgicznego. Obejmuje ono m.in.: synowektomię, artrodezę, zabiegi korekcyjno-modyfikujące.

Kompleksowe postępowanie usprawniające w przebiegu reumatoidalnego zapalenia stawów śródstopno-paliczkowych

Fizjoterapię w przebiegu reumatoidalnego zapalenia stawów śródstopno-paliczkowych należy wprowadzić bezpośrednio po wystąpieniu pierwszych niepokojących objawów. Należy mieć na uwadze, iż usprawnianie musi być dostosować do wieku, sprawności funkcjonalnej, wrażliwości na ból oraz chorób współistniejących pacjenta. Aby fizjoterapia była skuteczna, w proces medyczny powinni być zaangażowani nie tylko fizjoterapeuci, ale także lekarze, zwłaszcza reumatolodzy. Głównymi celami fizjoterapii w leczeniu omawianego schorzenia są: zmniejszenie bólu, zmniejszenie stanu zapalnego, sprawne zapobieganie rozprzestrzenianiu się schorzenia, utrzymywanie możliwości poruszania się, znaczne zredukowanie uszkodzeń określonych struktur wewnątrzstawowych, utrzymywanie zadowalającego zakresu ruchu, utrzymanie dostatecznej siły i wytrzymałości mięśniowej. Usprawnianie w RZS zostało podzielone na dwa okresy: ostry i przewlekły.

Okres ostry

W okresie tym należy stosować przede wszystkim zabiegi z zakresu szeroko pojętej fizykoterapii. Należy wykonywać je co najmniej pięć razy w tygodniu. Czas trwania tego okresu w dużej mierze uzależniony jest od zmniejszenia określonych dolegliwości. Nie jest wykluczone, aby fizjoterapię intensyfikować w zależności od poczynionych efektów terapeutycznych. W tym okresie należy również posiłkować się kompleksową farmakoterapią.

Postępowanie fizjoterapeutyczne w okresie ostrym powinno zawierać przede wszystkim zabiegi o silnym działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym. Aby skutecznie uśmierzyć omawiane dolegliwości, wskazane jest wykonanie zabiegów z zakresu szeroko pojętej fizykoterapii. Należy wówczas stosować np.: jonoforezę (z substancji przeciwbólowej lub przeciwzapalnej), fonoforezę (z substancji przeciwbólowej lub przeciwzapalnej) (fot. 1-2), pole magnetyczne (fot. 3), laseroterapię (fot. 4-5), krioterapię miejscową (ciekły azot, dwutlenek węgla) (fot. 6), prądy Tens, oraz prądy interferencyjne. Metodą uzupełniającą omawiany okres może być stosowanie np. wcierek z różnego rodzaju maści bądź żeli. Wskazane jest również stosowanie zimnych okładów (cold pack).

Galeria

Zobacz więcej