Cechy badania neurologicznego w praktyce protetyczno-ortotycznej

Szeroki zakres zaburzeń (w tym urazy) może prowadzić do problemów neurologicznych wymagających stosowania protez i zaopatrzenia ortotycznego. Utrata czucia i/lub zdolności motorycznych może być obserwowana samodzielnie lub powikłana spastycznością albo zdeformowaniem, co znacząco wpływa na rozwiązanie ortotyczne dla pozornie nieskomplikowanego problemu, jakim jest niedowład zgięcia grzbietowego stopy.

Celem badania było określenie roli badania neurologicznego w projektowaniu oraz produkcji protez i ortez. Doświadczony protetyk lub ortopeda powinien rozumieć, że pacjenci z prawie każdym rodzajem patologii lub urazu wymagają dokładnego badania pod kątem współistniejących pierwotnych lub wtórnych powikłań neurologicznych ich stanu.

Materiał i metody badania

Szczegółowe badanie przed zaprojektowaniem i dopasowaniem ortezy lub protezy pozwala uniknąć kosztownych i potencjalnie niebezpiecznych błędów w ich projektowaniu i użytkowaniu (1).

Badanie kliniczne

Historia pacjenta jest niezwykle ważna w ocenie funkcji sensorycznych. Pacjenci z nagłym początkiem utraty czucia są zwykle tego świadomi, z wyjątkiem przypadków urazowego uszkodzenia mózgu lub choroby naczyniowo-mózgowej. Stopniowa utrata związana z neuropatią obwodową, szczególnie w cukrzycy, może być niewidoczna lub nawet zaprzeczana przez pacjenta. Pacjenci z wrodzoną utratą czucia, jak w przypadku rozszczepu kręgosłupa, nigdy nie wracają do normalnego czucia (2).

Z punktu widzenia protetyki/ortotyki niezwykle ważne jest ustalenie, czy segment ciała, który ma być objęty konstrukcją, ma przynajmniej tak zwaną „ochronną” czuciowość, tj. zdolność do odczuwania nadmiernego nacisku, który ostatecznie może prowadzić do uszkodzenia skóry. Dostępny jest prosty i niedrogi zestaw testowy służący do określenia, czy dany obszar skóry ma normalną wrażliwość ochronną, czy jej nie ma.

Uproszczony zestaw filamentów Semmesa-Weinsteina zawiera trzy filamenty, które konkretnie identyfikują te progi wrażliwości. W tym krótkim teście końcówka każdej nici, zaczynając od najcieńszej, jest kolejno przykładana do skóry. Nacisk jest zwiększany, aż pacjent poczuje jego obecność, podczas gdy oczy pacjenta są zamknięte (fot. 1).

Wyniki badania

W przypadku wystąpienia paraliżu kończyn bardzo ważne jest rozróżnienie między wiotkim a spastycznym typem paraliżu. Paraliż wiotki występuje w wyniku uszkodzenia dolnych neuronów ruchowych, jak w przypadku polio, uszkodzenia nerwu lędźwiowo-krzyżowego, rozszczepu kręgosłupa, izolowanego uszkodzenia nerwów obwodowych lub cukrzycy. Niedowład kończyn, przy braku przykurczów, może być łatwo wspomagany przez ortezy w pozycjach wymagających obciążania kończyn. U wielu z tych pacjentów kończyny pozostają niewrażliwe, z wyjątkiem osób, których choroby wpływają tylko na komórki ruchowe przedniego rogu rdzenia kręgowego, takie jak polio lub zespół Guillaina-Barrégo.

Z drugiej strony, paraliż spastyczny jest konsekwencją uszkodzenia rdzenia kręgowego, urazowego uszkodzenia mózgu, wypadku mózgowo-naczyniowego, stwardnienia rozsianego lub porażenia mózgowego u dzieci, które powodują uszkodzenie górnych neuronów ruchowych mózgu i/lub rdzenia kręgowego. Wynikające z tego zwiększone napięcie można czasami zmniejszyć bez znacznej sedacji za pomocą leków przeciwspastycznych, takich jak baklofen. Czynnikiem ograniczającym wzmacnianie kończyn spastycznych jest zazwyczaj nasilenie odruchowego napięcia mięśniowego.

Galeria