Diagnostyka uroandrologiczna u mężczyzn

II. BADANIE FIZJOTERAPEUTYCZNE

1. Wywiad fizjoterapeutyczny:

• Główne dolegliwości: opisuje, co pacjent odczuwa jako największy problem – np.: nietrzymanie moczu, parcia, ból miednicy, zaburzenia erekcji. Pomaga ustalić priorytety terapii.
• Nawyki mikcyjne: analiza częstotliwości, objętości i sposobu oddawania moczu. Niewłaściwe nawyki (np. sikanie „na zapas”, parcie na pęcherz) mogą utrwalać zaburzenia.
• Styl życia: siedzący tryb życia, stres, brak ruchu czy nadwaga mogą wpływać na napięcie mięśni dna miednicy i funkcjonowanie układu moczowo-płciowego.
• Objawy bólowe: lokalizacja, intensywność i charakter bólu (np. palący, promieniujący) pomagają określić, czy źródło jest mięśniowe, nerwowe czy trzewne.
• Nawyki oddechowe i trawienne: zaburzony tor oddechowy (np. brak pracy przepony) i zaparcia mogą zwiększać ciśnienie śródbrzuszne, obciążać dno miednicy i pogarszać objawy.

2. Obserwacja i badanie postawy:

• Ustawienie miednicy i kręgosłupa: nieprawidłowe ułożenie (np. przodopochylenie miednicy, pogłębiona lordoza lędźwiowa) może wpływać na napięcie mięśni dna miednicy i funkcję narządów wewnętrznych.
• Tor oddechowy: oddychanie torem piersiowym, szyjnym lub paradoksalnym może świadczyć o ograniczeniu pracy przepony i zaburzeniach koordynacji oddechowo-posturalnej.
• Praca przepony: ocenia, czy przepona angażuje się w sposób płynny i zsynchronizowany z ruchem brzucha i żeber – jej ograniczenie wpływa na ciśnienie śródbrzuszne i napięcie MDM.
• Wzorzec ruchowy: analiza jakości codziennych ruchów (np. siadania, schylania się) pozwala wykryć kompensacje, unikanie aktywacji MDM lub nieprawidłowe wzorce napięcia.

3. Badanie mięśni dna miednicy:

• Napięcie spoczynkowe: określa, czy mięśnie są rozluźnione w stanie spoczynku – hipertonia może powodować ból, dyskomfort i zaburzenia funkcji.
• Siła mięśni: ocena zdolności do aktywnego skurczu mięśni. Skala 0-5 – od braku napięcia do silnego, świadomego skurczu. Istotna dla kontroli moczu i stabilizacji.
• Zdolność do relaksacji: sprawdza, czy mięśnie potrafią się całkowicie rozluźnić po skurczu – zaburzenia relaksacji często towarzyszą przewlekłym napięciom i bólowi miednicy.
• Koordynacja z oddechem: prawidłowa synchronizacja z pracą przepony – podczas wdechu dno miednicy powinno się rozluźniać, a podczas wydechu aktywować. Zaburzenia wpływają na funkcję i postawę.
• Punkty spustowe: bolesne miejsca w obrębie mięśni lub powięzi – ich obecność może świadczyć o przeciążeniu, stresie lub przewlekłym bólu miednicy (CPPS, ang. chronic pelvic pain syndrome).
• Ocena blizn: blizny pooperacyjne (np. po prostatektomii, przepuklinie) mogą ograniczać ruchomość tkanek, zaburzać napięcie mięśni i wymagać terapii manualnej.

4. Badania uzupełniające:

• Biofeedback EMG: umożliwia ocenę aktywności mięśni dna miednicy w czasie rzeczywistym – pozwala zobaczyć, czy pacjent prawidłowo napina i rozluźnia mięśnie oraz uczy ich świadomej kontroli.
• Testy funkcjonalne:
  • Valsalva: ocena reakcji mięśni na wzrost ciśnienia śródbrzusznego – wskazuje na kompensacje lub osłabienie stabilizacji.
  • Kaszel: sprawdza, czy MDM (mięśnie dna miednicy) reagują odruchowo, chroniąc przed wysiłkowym nietrzymaniem moczu.
  • The Knack (ochrona przed wysiłkowym nietrzymaniem moczu): ocena umiejętności aktywacji MDM tuż przed nagłym wzrostem ciśnienia (np. kaszlem).
• Testy oddechowe: pozwalają ocenić tor oddechowy i synchronizację przepony z mięśniami posturalnymi – istotne w terapii zaburzeń dna miednicy i stabilizacji.
• Palpacja powłok brzusznych: ocena napięcia, bolesności, pracy mięśni głębokich (m. poprzeczny brzucha) oraz reakcji na skurcz MDM – wskazuje na kompensacje i zaburzenia mechaniki tułowia.

5. Interpretacja fizjoterapeutyczna:

• Na podstawie badania funkcjonalnego ocenia się stan mięśni dna miednicy, wzorce oddechowe, postawę ciała oraz nawyki mogące wpływać na funkcjonowanie układu moczowo-płciowego. Analizie poddaje się napięcie spoczynkowe, siłę i koordynację mięśni, reakcję na obciążenia oraz zdolność do relaksacji. Wyniki wskazują na obecność dysfunkcji wymagających indywidualnie dobranej terapii uroginekologicznej.

III. PROPONOWANA TERAPIA

• Terapia uroginekologiczna: indywidualnie dobrane techniki manualne, edukacyjne i ćwiczeniowe – mające na celu poprawę funkcji mięśni dna miednicy, zmniejszenie dolegliwości i poprawę jakości życia.
• Trening MDM (mięśni dna miednicy): ćwiczenia wzmacniające, relaksacyjne lub uczące kontroli napięcia – zależnie od diagnozy (np. osłabienie, nadreaktywność, brak koordynacji).
• Trening pęcherza: strategie opóźniania mikcji i kontroli parcia – pomocne w leczeniu częstomoczu, naglącego parcia i niestabilności pęcherza.
• Praca z oddechem: ćwiczenia angażujące przeponę i tor oddechowy – wspierają prawidłową mechanikę ciała, redukują napięcia i poprawiają funkcję MDM.
• Redukcja stresu: techniki relaksacyjne (np. oddechowe, biofeedback) – stres może nasilać objawy ze strony dna miednicy i przewlekły ból.
• Zmiana nawyków: modyfikacja codziennych zachowań, które obciążają dno miednicy (np. sposób mikcji, pozycje przy wysiłku, siedzenie, defekacja).
• Monitorowanie: regularna kontrola postępów terapii – może obejmować samoobserwację pacjenta, testy kontrolne, wizyty u fizjoterapeuty i lekarza.

Opracowanie:

Katarzyna Bogacz
Jacek Łuniewski
Jacek Sahajdak
Jan Szczegielniak

Galeria