Fizjoterapia u pacjentów chorych na depresję

• Fizjoterapia w leczeniu depresji: nowe podejście w walce z zaburzeniami psychicznymi.
• Fizykoterapia.
• Celem badania była ocena skuteczności fizjoterapii w redukcji objawów depresyjnych. Metodologia badawcza objęła przeprowadzenie ankiety na grupie 100 pacjentów z depresją.

Streszczenie: Artykuł przedstawia analizę roli fizjoterapii jako uzupełniającej metody leczenia w kompleksowej terapii depresji. W obliczu zwiększonego występowania zaburzeń depresyjnych i ograniczeń wynikających z konwencjonalnych metod leczenia (farmakoterapia, psychoterapia) poszukuje się alternatywnych i wspomagających interwencji. Celem badania była ocena skuteczności fizjoterapii w redukcji objawów depresyjnych. Metodologia badawcza objęła przeprowadzenie ankiety na grupie 100 pacjentów z depresją. W badaniu uwzględniono pacjentów z depresją, którzy w ramach leczenia korzystali z fizjoterapii, jak również osoby, które z niej nie korzystały. Analiza skupiła się na ocenie przez ankietowanych wpływu fizjoterapii w leczeniu depresji oraz oczekiwań społecznych w zakresie wdrożenia jej jako stałego elementu obok farmakoterapii oraz psychoterapii.
Słowa kluczowe: depresja, fizjoterapia, aktywność fizyczna, leczenie uzupełniające, zdrowie psychiczne
Depresja to poważne zaburzenie zdrowia psychicznego, klasyfikowane jako zaburzenie nastroju (afektywne), które znacznie wykracza poza zwykły smutek czy chwilowe przygnębienie. Nie jest to jedynie „gorszy nastrój”, który mija po kilku dniach, ale stan chorobowy, który znacząco wpływa na codzienne funkcjonowanie osoby dotkniętej chorobą (1). Depresja, będąca stopniową utratą energii życiowej i zmniejszeniem wrażliwości na bodźce emocjonalne, to obecnie jedno z najczęściej występujących na świecie zaburzeń psychicznych. Dotyka miliony ludzi, w różnym wieku, w tym z roku na rok coraz więcej dzieci, wpływając na codzienne życie, funkcjonowanie w społeczeństwie, życie zawodowe, relacje rodzinne i więzi emocjonalne (2).

Tradycyjne metody leczenia depresji, w zależności od rodzaju i przyczyn choroby, opierają się na odpowiednio dobranej farmakoterapii oraz psychoterapii. Są to filary leczenia depresji od lat uznawane za najbardziej efektywne i najczęściej stosowane. Nie zawsze przynoszą oczekiwane, pełne efekty u wszystkich pacjentów. Dlaczego? Organizm każdego człowieka reaguje inaczej na farmakoterapię. Niektóre osoby mogą potrzebować dłuższego czasu na znalezienie odpowiedniego leku i dawki, inne mogą doświadczać skutków ubocznych lub nie reagować na leczenie (tzw. depresja lekooporna) (3). Depresja jest zaburzeniem o wielu przyczynach – biologicznych, psychologicznych, społecznych, genetycznych – a jej przebieg może być bardzo zróżnicowany. Jedna uniwersalna metoda rzadko jest wystarczająca dla wszystkich. Depresji często towarzyszą inne zaburzenia psychiczne (np. lękowe, uzależnienia) lub choroby somatyczne, co komplikuje proces leczenia. Długie kolejki do specjalistów, koszty prywatnej psychoterapii czy stygmatyzacja choroby mogą utrudniać pacjentom regularne korzystanie z pomocy. Skuteczność leczenia, zwłaszcza psychoterapii, w dużej mierze zależy od aktywnego udziału pacjenta i jego gotowości do pracy nad sobą (4).

W związku z powyższą problematyką coraz częściej pojawia się nowa perspektywa leczenia tego niezwykle trudnego zaburzenia – fizjoterapia. Jest to ujęcie stanu chorobowego w o wiele szerszej perspektywie, gdyż wyżej wymienione metody odnoszą się wyłącznie do sfery psychicznej pacjenta. Natomiast depresja jest zaburzeniem oddziałującym na cały organizm osoby dotkniętej schorzeniem. Lekarze i psycholodzy specjalizujący się w leczeniu oraz monitorowaniu osób z depresją wskazują na to, że aktywność fizyczna, techniki oddechowe czy odpowiednio dobrane ćwiczenia są ważnym elementem poprawiającym efektywność leczenia depresji (5, 6).

Stan emocjonalny oraz psychiczny ma niezwykle silny wpływ na stan fizyczny. Chorzy cierpiący na depresję często doświadczają intensywnego zmęczenia, dużego spadku energii, silnego bólu mięśni i stawów, mają utrudnioną koncentrację, problemy ze snem. Nowe podejście, o którym mowa powyżej, uznaje ciało za integralną część ludzkiej psychiki, w związku z czym jedno nie może sprawnie funkcjonować bez drugiego. Fizjoterapia w tym ujęciu ma na celu złagodzenie objawów fizycznych poprzez różnorodne techniki wpływające na układ ruchu, krążenia oraz nerwowy (7). W tym kontekście fizjoterapia odgrywa kluczową rolę w łagodzeniu objawów fizycznych depresji. Poprzez ćwiczenia, rozciąganie i mobilizację, fizjoterapia może zmniejszać napięcia mięśniowe, łagodzić bóle stawowe i poprawiać ogólną sprawność fizyczną. To z kolei przekłada się na lepsze samopoczucie i większą energię. Aktywność fizyczna i techniki fizjoterapeutyczne poprawiają krążenie krwi, co wpływa na lepsze dotlenienie mózgu i całego organizmu, przyczyniając się do poprawy nastroju i funkcji poznawczych. Fizjoterapia może wpływać na równowagę autonomicznego układu nerwowego, zmniejszając aktywację układu współczulnego (odpowiedzialnego za stres) i zwiększając aktywność przywspółczulnego (odpowiedzialnego za relaks i regenerację). To bezpośrednio przekłada się na zmniejszenie lęku, poprawę snu i ogólne ukojenie. Włączając fizjoterapię do planu leczenia, zyskujemy narzędzie, które działa na depresję z perspektywy cielesnej, uzupełniając tradycyjne metody psychoterapii i farmakoterapii, które skupiają się na aspekcie psychicznym. To podejście naprawdę otwiera nowe możliwości w efektywnym wspieraniu osób cierpiących na to trudne zaburzenie (8).

Fizjoterapia w leczeniu depresji: nowe podejście w walce z zaburzeniami psychicznymi

Gdy analizuje się wpływ i udział fizjoterapii w leczeniu depresji, jednym z najważniejszych aspektów będzie aktywność fizyczna, której od lat przypisuje się niezwykle pozytywny wpływ na samopoczucie oraz nastrój. Wiele osób uważa, że odpowiednie i regularnie wykonywane ćwiczenia fizyczne mogą być równie skuteczne w leczeniu schorzeń depresyjnych jak środki farmakologiczne, mogą znacznie przyspieszyć proces zdrowienia i w stopniu znacznym wpłynąć na pokonanie choroby. Ponieważ ćwiczenia fizyczne wpływają na wydzielanie przez organizm endorfin, hormonów szczęścia, samopoczucie każdej osoby ćwiczącej poprawia się poprzez wzrost satysfakcji oraz radości z życia. Jednak pozytywny wpływ aktywności fizycznej wykracza daleko poza same endorfiny. Ćwiczenia fizyczne wpływają na poziom innych kluczowych neuroprzekaźników, takich jak serotonina i noradrenalina, które odgrywają fundamentalną rolę w regulacji nastroju, snu i apetytu. Ich niedobory są często związane z depresją. Aktywność fizyczna pomaga obniżyć poziom hormonów stresu (np. kortyzolu) i zmniejszyć ogólne napięcie w organizmie, co jest niezwykle korzystne dla osób doświadczających lęku współistniejącego z depresją. Regularne ćwiczenia (zwłaszcza nie tuż przed snem) mogą znacząco poprawić jakość i głębokość snu, co jest kluczowe dla regeneracji psychicznej i fizycznej. Problemy ze snem to częsty i wyniszczający objaw depresji. Osiąganie celów związanych z aktywnością fizyczną, nawet tych małych, wzmacnia poczucie własnej wartości, kompetencji i kontroli nad własnym życiem. To buduje poczucie satysfakcji i radości z życia, o których mowa powyżej. Skupienie na ruchu, oddechu i doznaniach cielesnych podczas ćwiczeń pozwala oderwać się od ruminacji i negatywnych schematów myślowych, które są charakterystyczne dla depresji. Jeśli aktywność fizyczna odbywa się w grupie (np. zajęcia fitness, sporty zespołowe), sprzyja nawiązywaniu kontaktów społecznych, zmniejszając poczucie izolacji i samotności (9).

Osoby cierpiące na depresję bardzo często borykają się z napięciem mięśniowym, które wywołuje ból wpływający w negatywny sposób na poziom stresu u chorego, powodując jego wzrost. Trening relaksacyjny i ćwiczenia rozluźniające mięśnie wpływają na odzyskanie energii i podtrzymanie motywacji do działania, są pomocne w rozładowaniu napięcia oraz poprawie ogólnego samopoczucia (10).

Galeria

Zobacz więcej