Nowe kierunki w technologii terapii falą uderzeniową: radialna, skupiona i Wide Focus w fizjoterapii i ortopedii

Streszczenie: Terapia falą uderzeniową (ESWT) znajduje szerokie zastosowanie w fizjoterapii i ortopedii. Artykuł omawia mechanizmy działania oraz różnice między falą radialną, skupioną i technologią Wide Focus, a także znaczenie nowych trybów pracy, w tym trybu odwróconego.

Słowa kluczowe: fala uderzeniowa, ESWT, radialna, skupiona, Wide Focus, tryb odwrócony

Terapia falą uderzeniową (ESWT, ang. extracorporeal shock wave therapy) jest dziś szeroko stosowaną, nieinwazyjną metodą leczenia schorzeń układu mięśniowo-szkieletowego oraz ortopedycznych. Głównym mechanizmem terapeutycznym jest aplikacja wysokoenergetycznych impulsów, które mogą pobudzać metabolizm komórkowy, angiogenezę i regenerację tkanek, a także przynosić ulgę w bólu bez konieczności zabiegów inwazyjnych (6).

Klasyczne formy fali uderzeniowej: radialna (RSWT) i skupiona (FSWT)

Fala radialna (RSWT) generowana jest poprzez przyspieszenie i uderzenie substancji (np. pocisku pneumatycznego) w aplikator przylegający do skóry, co powoduje rozprzestrzenienie impulsu w formie dyfuzyjnej, powierzchownej. Energia maleje wraz z głębokością, co sprawia, że RSWT nadaje się głównie do terapii powierzchniowych schorzeń (np. łokieć tenisisty, zapalenie rozcięgna podeszwowego) (3).

Fala skupiona (FSWT) formowana jest przy użyciu soczewek lub elementów piezoelektrycznych, elektromagnetycznych czy elektrohydraulicznych, które precyzyjnie kierują energię do określonych głębokości tkanek, utrzymując dużą gęstość mocy w ognisku terapeutycznym (5).

Różnice kliniczne i skuteczność

W wielu badaniach wykazano, że oba typy fal są efektywne terapeutycznie, np. w schorzeniach ścięgien („łokieć tenisisty”) zarówno RSWT, jak i FSWT przynoszą porównywalne efekty krótkoterminowe (3). Jednak w przewlekłych stanach, takich jak tendinopatia stożka rotatorów, FSWT zapewnia długoterminowo lepszą redukcję bólu niż RSWT (2). Skuteczność ESWT opiera się na wielu mechanizmach biologicznych: stymulacji komórek progenitorowych, angiogenezie, modulacji transmisji bólu, poprawie mikrocyrkulacji i procesie regeneracji tkanek (6).

Wyzwania i potrzeba innowacji

Mimo że RSWT jest szeroko dostępna i łatwa w stosowaniu, jej powierzchowny charakter ogranicza leczenie głębszych patologii. Z kolei FSWT, choć precyzyjna i bardziej skuteczna w głębszych wskazaniach, może być kosztowna, wymaga specjalistycznego sprzętu i fachowej obsługi. Obie technologie mają też ograniczenia w zakresie komfortu pacjenta oraz możliwości synchronizacji dystrybucji energii (4, 5).

Nowe kierunki technologiczne: w stronę rozwoju hybrydowego

Współczesne trendy technologiczne dążą do rozwoju hybrydowych fal uderzeniowych, które łączyłyby zalety precyzji FSWT z rozległym działaniem RSWT. Celem jest uzyskanie lepszej skuteczności leczenia, popartej literaturą, przy jednoczesnym zwiększeniu bezpieczeństwa i komfortu pacjenta (7).

Koncepcja Wide Focus w technologii LiKAMED

Technologia Wide Focus (ryc. 1) reprezentuje właśnie taką nową kategorię fal uderzeniowych – nie jest typowo radialna ani skupiona, lecz oferuje innowacyjny sposób przesyłu energii, który można określić jako formę „rozkładu skoncentrowanego” lub „precyzyjnego, a jednocześnie rozproszonego” ogniska. Wraz z jej nazwą – Wide Focus – sugeruje się łagodniejszy propagacyjny charakter fali, który może zapewniać równomierne rozprowadzenie energii na wybranej głębokości, zwiększony komfort pacjenta dzięki mniejszym szczytom mocy punktowej oraz potencjalnie lepsze bezpieczeństwo wobec tkanek dzięki bardziej kontrolowanemu rozpadowi energii.

Głębokość penetracji fal uderzeniowych

Ważnym parametrem różnicującym poszczególne technologie fali uderzeniowej jest głębokość penetracji energii w tkankach.

• RSWT – penetracja powierzchowna, zazwyczaj do ok. 25 mm 
• FSWT – umożliwia znacznie głębszą, lecz punktową penetrację,
• Wide Focus (ryc. 2) – pośredni model penetracji o równomiernym rozkładzie energii, sięgający do ok. 55 mm.

Galeria