Rola elektrostymulacji mięśni dna miednicy w leczeniu obniżenia narządów miednicy

Elektrostymulacja mięśni dna miednicy

Elektrostymulacja, zwana również stymulacją elektryczną lub nerwowo-mięśniową stymulacją elektryczną, to terapia wspomagająca, która jest często stosowana razem z treningiem mięśni dna miednicy. Polega na stosowaniu prądów elektrycznych, które wywołują skurcze mięśni dna miednicy. Elektrostymulacja może przynieść korzyści osobom, które mają trudności z dobrowolną aktywacją tych mięśni lub potrzebują dodatkowego wsparcia w ich wzmocnieniu i ponownym wytrenowaniu. Dla większej skuteczności leczenia aparaty do elektrostymulacji są wyposażone w biofeedback, dzięki któremu czujniki dostarczają informacji w czasie rzeczywistym o aktywności i funkcji mięśni, co pozwala na lepsze dostosowanie parametrów terapii do potrzeb pacjenta.

Elektrostymulacja powoduje wzrost siły mięśni, poprawia ich napięcie spoczynkowe i zwiększa długość skurczu maksymalnego. Ponadto pomaga pacjentom w nauce świadomego wyzwalania skurczów, co jest istotne w procesie rehabilitacji i nauce ćwiczeń mięśni dna miednicy. Terapia ta może przynieść znaczną ulgę w leczeniu obniżenia narządów miednicy, a w przypadku stosowania elektrod dopochwowych jest szczególnie skuteczna w poprawie funkcji neuromotorycznych układu miednicy i zmniejszaniu objawów wypadania narządów (9).

Przeciwwskazania do stosowania elektrostymulacji: kobiety w ciąży, stan zapalny układu moczowego lub pochwy, zmiany nowotworowe w okolicy stymulowanej, choroby serca, rozruszniki serca i zaburzenia krzepliwości krwi (10).

Największą skuteczność elektrostymulacji w leczeniu obniżenia narządów miednicy ma wykorzystanie elektrody dopochwowej i pracy wewnętrznej. Nerwowo-mięśniowa stymulacja elektryczna wewnętrzna jest wykonywana poprzez wprowadzenie elektrod do pochwy, które stymulują nerwy w obrębie tkanek miednicy impulsami elektrycznymi, poprawiając funkcję neuromotoryczną układu miednicy i łagodząc objawy takie jak rozluźnienie pochwy i wypadanie narządów (11).

Li Min i wsp. w swoim badaniu wykonali porównanie treningu dna miednicy i połączenia tego treningu z elektrostymulacją dopochwową u kobiet po porodzie siłami natury. Wykonano prawidłowy instruktarz ćwiczeń dna miednicy w obu grupach badanych. W grupie eksperymentalnej w ciągu 24 spotkań (2 wizyty na tydzień) wykonano stymulację elektryczną o typie prądu: funkcjonalna stymulacja elektryczna; częstotliwość: 30-50 Hz; czas impulsu: 300-500 μs; czas: 10 minut; cykle: 4-10 sekund; wzrost: 2-5 sekund, spadek: 2-5 sekund; intensywność stymulacji: maksymalny poziom tolerowany, a następnie wykonywano ćwiczenia dna miednicy przez około 15 min. Spodziewane wyniki, tak jak we wcześniejszych badaniach, to poprawa 50% w grupie eksperymentalnej (12).

Założenia badania Fuliana Zhonga i wsp. były podobne jak powyższe. Grupa kontrolna również wykonywała trening dna miednicy jako jedyną interwencję, a grupa badana trening dna miednicy wraz z elektrostymulacją dopochwową przez 24 spotkania (2 spotkania w tygodniu). Jednak trening został wykonywany po zakończonej sesji elektrostymulacji. Parametry, których użyli, to: natężenie prądu na początku stopniowo zwiększano z 0 mA do 60 mA. Częstotliwość była ustawiana w zależności od rodzaju włókien mięśniowych. Włókna typu I – częstotliwość początkowa wynosiła 10-35 Hz, a potem zwiększano ją do 35-50 Hz, zgodnie z tolerancją pacjentki. Włókna typu II – częstotliwość początkowa wynosiła 20-50 Hz, a potem zwiększano ją do 70-80 Hz. Szerokość impulsu dla włókien typu I była ustawiana na 320-740 µs, a dla włókien typu II na 20-320 µs. Wynik badania jednoznacznie przedstawiał większą poprawę w grupie badanej. Terapia biofeedback z elektrostymulacją połączoną z ćwiczeniami funkcji dna miednicy była bardziej pomocna w poprawie wypadania narządów miednicy (11).

Natomiast Wang Qiujing wraz ze wsp. wykorzystali elektrostymulację połączoną z biofeed­backiem u kobiet po porodzie. W grupie badanej parametry, które wykorzystali, to: 0 mA do poziomu, przy którym pacjentka odczuwa silne skurcze mięśni dna miednicy, ale bez bólu (10-20 mA), częstotliwość: 30 Hz, czas trwania impulsu: 500 μs. W trakcie biofeedbacku monitorowano sygnały elektryczne mięśni dna miednicy, a pacjentka była instruowana, by wykonywać skurcze i rozluźnienia pochwy w odpowiedzi na obraz na ekranie. Wyniki także przedstawiały poprawę obniżenia narządów miednicy mniejszej o 1 lub 2 stopnie (13).

We wszystkich powyższych badaniach jednym z kryterium włączenia do badań była skala POPQ na poziomie 1 lub 2. Uznano, że każdy wyższy poziom jest wskazaniem do leczenia operacyjnego.

Podsumowanie

1. W Europie obniżenie narządów miednicy mniejszej to spory problem, jednak ze względu na wstydliwy charakter trudno o dokładne dane.
2. Mięśnie dna miednicy mają mieszankę włókien typu I i II, przez co należy stymulować obie te grupy.
3. Elektrostymulacja jest bardzo dobrym narzędziem wspomagającym trening dna miednicy.
4. Najlepsze efekty terapeutyczne daje połączenie treningu dna miednicy wraz z elektrostymulacją.
5. Elektrostymulacja miednicy daje dużą poprawę przy obniżeniu na wysokości 1 lub 2 w skali POPQ.

Piśmiennictwo

1. Wesker K., Schuenke M., Schulte E., Schumacher U., Voll M.: Prometeusz. Atlas anatomii człowieka. Tom 1. MEDPHARM, 2020.
2. Koenig I., Eichelberger P., Leitner M., Moser H., Kuhn A., Taeymans J., Radlinger L.: Pelvic floor muscle activity patterns in women with and without stress urinary incontinence while running. „Ann Phys Rehabil Med”, 2020, 63 (6), 495-9.
3. Good M., Solomon E.: Pelvic Floor Disorders. „Obstet Gynecol Clin North Am”, 2019, 46 (3), 527-40.
4. Mazur-Biały A., Duszka-Seternus K., Kołomańska-Bogucka D., Tim S.: Świadomość kobiet na temat możliwości działań profilaktycznych i fizjoterapii stosowanej w przypadku dolegliwości dna miednicy. „Med Og Nauk Zdr”, 2024, 30 (3), 252-8.
5. Xu Z., Chen N., Wang B., Yang J., Liu H., Zhang X., Li Y., Liu L., Wu Y.: Creation of the biomechanical finite element model of female pelvic floor supporting structure based on thin-sectional high-resolution anatomical images. „Journal of Biomechanics”, 2023, 146.
6. Senkaya A., Ismailoglu E., Ari S., Karaca I.: How does the type of delivery affect pelvic floor structure? Magnetic resonance imaging parameter-based anatomical study. „Ginekol Pol”, 2023, 94 (1), 57-63.
7. Petros P.: The integral theory paradigm in practice ‒ addressing a major health crisis in bladder/bowel/pain management. „Ann Transl Med”, 2024, 24, 12 (2), 22.
8. Duda J.: Elektromiograficzna analiza wpływu elektrostymulacji endowaginalnej oraz ćwiczeń na napięcie mięśni dna miednicy u młodych, zdrowych kobiet. 2023 [dostęp: https://ppm.umw.edu.pl/info/phd/UMWa6080c04991c4ea48558818731222981/].
9. Chen M., Lai P., Ding D.: The beneficial effects of conservative treatment with biofeedback and electrostimulation on pelvic floor disorders. „Tzu Chi Med J”, 2023, 36 (3), 291-7.
10. Gałczyński K., Romanek K., Kulik-Rechberger B., Rechberger T.: Elektrostymulacja mięśni dna miednicy w leczeniu nietrzymania moczu u kobiet. „Przegląd Menopauzalny”, 2011, 6, 427-31.
11. Zhong F., Miao W., Yu Z., Hong L., Deng N.: Clinical effect of electrical stimulation biofeedback therapy combined with pelvic floor functional exercise on postpartum pelvic organ prolapse. „Am J Transl Res”, 2021, 13 (6), 6629-37.
12. Min L., Chunxue Y., Qiubo L., Xudong D., Yan Z., Guifang Z., Kejia H., Tianzi G., Qing F.: Effectiveness of intravaginal electrical stimulation combined with electromyography biofeedback-mediated pelvic floor muscle training for postpartum symptomatic pelvic organ prolapse: protocol for the PROSPECT randomized trial. „Trials”, 2022, 23, 131.
13. Wang Q.J., Zhao Y.J., Huang L.X., Zhang J., Shen W.: Evaluation of the effect of electrical stimulation combined with biofeedback therapy for postpartum pelvic organ prolapse: a static and dynamic magnetic resonance imaging study. „Zhonghua Yi Xue Za Zhi”, 2019, 99 (5), 375-9.

mgr Agnieszka Widuch
mgr Kamil Bressler ^{1, 2}
mgr Radosław Skowronek ^{1, 2
1} Katedra Kinezyterapii
Akademia Wychowania Fizycznego
im. Jerzego Kukuczki w Katowicach
² Galen Rehabilitacja

Galeria