Skuteczność Corefit® – System w zachowawczej terapii wysiłkowego nietrzymania moczu

Program terapii

Z uwagi na mieszane dolegliwości pacjentki związane zarówno z objawami dotyczącymi dróg moczowych, jak i problemów ginekologicznych manifestujących się obniżeniem narządu rodnego zastosowano uroginekologiczny algorytm usprawniania wg Corefit® System. Program ten podzielony był na trzy etapy, w których realizowano następujące cele: 

1. W 1. i 2. tygodniu – nauczanie prawidłowej lokalizacji i świadomego napięcia mięśni dna miednicy z jednoczesnym wyłączeniem dużych, zewnętrznych grup mięśniowych, naukę utrzymania prawidłowego ustawienia miednicy i kręgosłupa podczas ćwiczeń.
2. Od 2. do 3. tygodnia – reedukacja nieprawidłowych wzorców motorycznych podczas sytuacji zwiększających ciśnienie śródbrzuszne – kaszel, kichanie, dźwiganie – „sznurowanie dna miednicy”. 
3. Od 3. do14. tygodnia – poprawa siły i wytrzymałości mięśni dna miednicy, uzyskanie umiejętności różnicowania natężenia i czasu skurczów mięśni dna miednicy, aktywacja i utrzymanie prawidłowego napięcia tzw. głębokiego cylindra – kokontrakcja mięśnia poprzecznego brzucha, mięśnia wielodzielnego oraz zespołu mięśni dna miednicy. 

Pacjentka otrzymała zestaw ćwiczeń i instruktaż do pracy własnej w domu, do poradni zgłaszała się co 2 tygodnie w celu kontroli poprawności wykonywanych ćwiczeń oraz podwyższenia stopnia trudności. 

Wyniki

Po 14 tygodniach terapii wg koncepcji Corefit® System u pacjentki zaobserwowano znaczne zmiany w odczuwaniu zgłaszanych wcześniej dolegliwości (tab. 1). Radykalnej redukcji uległy incydenty wysiłkowego nietrzymania moczu. Przed rozpoczęciem terapii występowały one często. Natomiast po 14-tygodniowym cyklu usprawniania u pacjentki incydenty gubienia moczu nie występowały w ogóle. Zanikły zupełnie i inne objawy ze strony dolnych dróg moczowych, na które uskarżała się pacjentka. Nie występowała już trudna do powstrzymania potrzeba oddania moczu oraz ustąpiły dolegliwości bólowe cewki moczowej i pęcherza moczowego. Zmniejszeniu uległa również częstość mikcji w ciągu dnia oraz w ciągu nocy. W badaniu końcowym liczba mikcji w ciągu dnia mieściła się w granicach normy i wynosiła do 7 razy. Natomiast po 14 tygodniach terapii w ogóle nie występowały zaburzenia snu związane z potrzebą oddawania moczu w ciągu nocy. Liczba punktów uzyskanych w kwestionariuszu CLSS w efekcie zastosowanego programu usprawniania uległa redukcji z 17 punktów uzyskanych przed rozpoczęciem terapii do zaledwie 2 punktów po jej zakończeniu. 

Tak radykalna poprawa stanu klinicznego zupełnie też zmieniła samopoczucie badanej pacjentki. W badaniu wyjściowym bowiem na pytanie, jak czułaby się, gdyby aktualne objawy ze strony dolnych dróg moczowych towarzyszyły jej do końca życia, wybrała ona najbardziej pesymistyczną odpowiedź („czułabym się okropnie i strasznie”), natomiast w badaniu końcowym – najbardziej optymistyczną wersję odpowiedzi („byłabym zachwycona”). 

Podsumowanie i wnioski końcowe

W czasach, w których obserwuje się tendencję do minimalizowania czasu trwania procesu terapeutycznego, a elektroterapia na wielu płaszczyznach wypiera klasyczne formy kinezyterapii, wielotygodniowa praca własna pacjenta w domu wydaje się nieatrakcyjnym rozwiązaniem. Według autorów artykułu opisana powyżej koncepcja i jej forma zawierają w sobie wiele pozytywnych cech warunkujących trwałe lub jak najdłuższe utrzymanie efektów terapii nietrzymania moczu: pacjent jest aktywowany do samodzielnego pokonania własnych problemów – efekty, które uzyskuje, zawdzięcza głównie swojej pracy, co powoduje lepsze samopoczucie i motywację do dalszych ćwiczeń. Zaletą jest także możliwość wykonywania ćwiczeń w trakcie codziennych zajęć, podczas przebywania w pozycji siedzącej, stojącej, co jest szczególnie ważne dla osób pracujących wiele godzin w tych pozycjach. Należy także podkreślić pozytywny aspekt ekonimiczny – niewielka liczba zabiegów i stosunkowo rzadkie spotkania z terapeutą nie obciążają nadmiernie budżetu pacjenta. 

Kolejną istotną, pozytywną cechą tego typu terapii jest jej nieinwazyjność i zachowanie intymności. Wiele kobiet rezygnuje np. z elekrostymulacji dopochwowej z powodu sposobu aplikacji elektrody lub schorzeń stanowiących przeciwwskazanie do elektroterapii. Istotne znaczenie mają także korzyści płynące z wykorzystania kokontrakcji mięśni dna miednicy z mięśniem poprzecznym brzucha oraz mięśniem wielodzielnym – głównymi stabilizatorami kompleksu biodrowo-lędźwiowo-miednicznego. Wiadomo, że reedukacja tego systemu mięśniowego znosi lub znacznie zmniejsza dolegliwości bólowe odcinka lędźwiowego kręgosłupa. 

Jak każda terapia, koncepcja Corefit® System napotyka trudności w jej skutecznym przeprowadzeniu u osób, które oczekują efektu w ciągu kilku dni, bez pracy własnej. Wdrożenie „systemu” do życia może być dużym wyzwaniem dla terapeuty, konieczne jest zatem dokładne instruowanie pacjentów o procesie, jakim jest terapia nietrzymania moczu. Zdarza się także, że pacjenci po odczuciu poprawy zaniedbują ćwiczenia i dolegliwości powracają. Ważna jest świadomość, że proces ten trwa kilka do kilkunastu miesięcy. Idea terapii typu hands off (za pomocą ćwiczeń, bez biernych środków terapii – niejako nie dotykając pacjenta) – oraz in context (dobór ćwiczeń i pozycji w odniesieniu do konkretnych, indywidualnie zmiennych, codziennych czynności wykonywanych przez pacjenta), wykorzystana w koncepcji Corefit® System, zdecydowanie bardziej wpływa na motywację pacjenta do wprowadzenia zmian w codziennych, nieprawidłowych nawykach ruchowych, które korygują się w sposób znacznie skuteczniejszy niż w metodach terapii typu hands on (np. terapia manualna czy elektrostymulacja) – zwalniających pacjenta z odpowiedzialności za własne zdrowie i z aktywnego uczestniczenia w procesie terapeutycznym. Opisany powyżej przypadek pacjentki, która, prócz znacznego zniwelowania swoich dolegliwości, cieszy się efektami swojej pracy, wskazuje na ważną rolę świadomego uczestnictwa i aktywności pacjenta w pokonywaniu własnych dolegliwości, nie tylko na płaszczyźnie fizycznej, ale także i dobrostanu psychicznego, który jest nierozerwalnym składnikiem definicji zdrowia człowieka.

Reasumując, można stwierdzić, że opisane powyżej efekty terapii w oparciu o koncepcję Corefit® System wskazują, że jest to skuteczny, a przy tym nieinwazyjny sposób, który tę konkretną pacjentkę nie tylko uwolnił od objawów wysiłkowego nietrzymania moczu, ale również przyczynił się do ogólnej poprawy stanu dolnych dróg moczowych. W tym kontekście warto podjąć szersze badania, które pozwoliłyby określić zarówno potencjał terapeutyczny, jak i ograniczenia Corefit® System w leczeniu różnych dysfunkcji dna miednicy.

Sprawdź wszystkie produkty dostępne w naszym sklepie internetowym -> TUTAJ

Piśmiennictwo

1. Starczewski A., Brodowska A., Brodowski J.: Epidemiologia i leczenie NTM oraz obniżenia narządów miednicy u kobiet. „Pol Merk Lek”, 2008; 145: 74-76.
2. Ankee P., Usenius J., Kirkinen P.: An evaluation of pelvic floor anatomy and function by MRI. „Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol”, 2004; 112 (1): 84-88.
3. Lienemann A., Fisher T.: Functional imaging of the pelvic floor. „Eur J Radiol”, 2003;47 (2): 117-122.
4. Petros P., Woodman P.: The Integral Theory of continence. „Int Urogynecol J”, 2008; 19 (1): 35-40
5. Petros P., Ulmsten U.: An Integral Theory of Female Urinary Incontinence. Experimental and clinical considerations. „Acta Obstet Gynecol Scand Suppl”, 1990; 153: 7-31.
6. HandaV., Blomquist J., Knoepp L., Hoskey K., McDermott K., Muń A.: Pelvic Floor Disorders 5-10 Years After Vaginal or Cesarean Childbirth. „Obstet Gynecol”, 2011; 118 (4): 777-783.
7. Abrams P., Cordozo L., Fall M., Griffihs D., Rosier P., Ulmsten U., van Kerrebroeck P., Victor A., Wein A.: Standardisation of terminology of lower urinary tract function: report from the Standardisation Sub-committee of the International Continence Society. „Neurourol Urodyn”, 2002; 21 (2): 167-178. 
8. Rechberger T., Skorupski P., Postawski K.: Nietrzymanie moczu. Patologia, diagnostyka, leczenie. [W:] Rechberger T., Jakowiecki J. (red.): Nietrzymanie moczu u kobiet. Wydawnictwo Bifolium, 2005; 18:179-94.
9. Marks P.: Nietrzymanie moczu u kobiet. „Nowa Klinika”, 2001; 8:49-53.
10. Bo K., Hagen R., Kwarstein B. i wsp.: Pelvic floor muscle exercise for the treatment of female stress urinary incontinence: III. Effects of two different degrees of pelvic floor exercise. „Neurourol Urodyn”, 1999; 9: 489-502.
11. Bo K., Talseth T., Holme I.: Single blind, randomized controlled trail of pelvic floor exercises, electrical stimulation vaginal cones and treatment in management of genuine stress incontinence in women. „BMJ”, 1999; 318: 487-493.
12. Hay-Smith E., Bo K., Beghmans L. i wsp.: Pelvic floor muscle training for urinary incontinence in women. „Cochrane Database Syst Rev”, 2007; 18 (1): CD001407.
13. Miller J., Ashton-Miller J., DeLancey J.: A pelvic muscle precontraction can reduce cough-related urine loss in selected women with mild SUI. „J Am Geriatr Soc”, 1998; 46 (7): 870-874.
14. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w sprawie diagnostyki i leczenia nietrzymania moczu u kobiet. „Ginekologia po Dyplomie”, 2005; wydanie specjalne: 59-67.
15. Żak I., Saulicz E., Linek P., Saulicz M.: The principle of system Corefit in rehabilitation of pelvic floor disorders for women in menopause period. „Physiotherapy and Health Activity”, 2015; 23:10-15.
16. Homma Y., Yoshida M., Yamanishi T., Gotoh M.: Core Lower Urinary Tract Symptom Score (CLSS) questionnaire: A reliable tool in the overall assessment of lower urinary tract symptoms. „Int Jour of Urol”, 2008; 15 (9): 816-820.

Link do filmu: 

mgr Izabela Żak^{1, 2}, mgr Izabela Świat^{2, 3}, prof. dr hab. Edward Saulicz^{3, 4}, dr Mariola Saulicz^{4, 5}, dr Paweł Linek³
1  Corefit® System, Fizjoterapia Uroginekologiczna, Lublin
2  studia doktoranckie, Akademia Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki, Katowice
3  Katedra Kinezyterapii i Metod Specjalnych Fizjoterapii, Akademia Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki, Katowice
4  Wyższa Szkoła Biznesu, Dąbrowa Górnicza
5  Katedra Fizjoterapii Układu Nerwowego i Narządu Ruchu, Akademia Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki, Katowice

Galeria

Zobacz więcej