Wpływ zabiegu operacyjnego na proces rehabilitacji w leczeniu zespołu kanału nadgarstka

Zabieg chirurgiczny w zespole kanału nadgarstka

Zabieg operacyjny jest często najskuteczniejszą formą leczenia ZKN, prowadzącą do ustąpienia dolegliwości (5, 9). Celem jest odbarczenie nerwu pośrodkowego poprzez przecięcie więzadła poprzecznego nadgarstka (13). Operacja może być wykonana metodą otwartą, np. przy podejrzeniu guzów, lub zamkniętą endoskopową, oferującą krótszą rekonwalescencję. Obie metody mają swoje zalety i wady dotyczące blizn i ryzyka powikłań. Wskazania do operacji to indywidualne podejście do pacjenta, nasilone objawy nocne i brak poprawy po leczeniu zachowawczym (5). Kluczowa jest wczesna rehabilitacja pooperacyjna (3).

Postępowanie fizjoterapeutyczne po zabiegu chirurgicznym ZKN

Rehabilitacja rozpoczyna się już w pierwszej dobie po operacji i obejmuje (3):

1. Brak unieruchomienia: nie stosuje się łuski na przedramię i rękę.
2. Ćwiczenia czynne: obręczy barkowej, stawu łokciowego, kciuka, stawu nadgarstkowego – mają na celu redukcję obrzęku i poprawę funkcji.
3. Automobilizacja nerwu pośrodkowego: delikatne techniki mające na celu usprawnienie ślizgu nerwu.
4. Terapie czynności chwytnych i manipulacyjnych: wprowadzanie ćwiczeń czynności życia codziennego, aby przyspieszyć powrót do aktywności.
5. Trening czucia (reedukacja sensoryczna): rozróżnianie kształtu i faktury przedmiotów, początkowo z otwartymi, następnie z zamkniętymi oczami.
6. Terapię rany: zimne okłady i elewacja kończyny w początkowej fazie. Po usunięciu szwów (ok. 14 dni) formowanie blizny przez moczenie w ciepłej wodzie z mydłem i delikatny masaż.
7. Zabiegi fizykoterapeutyczne: wspomagają proces leczenia. Zaliczają się do nich: hydroterapia (masaż wirowy), ultradźwięki (w tym ultrafonoforeza), pole magnetyczne (niskiej i wysokiej częstotliwości – Therapulse), laseroterapia punktowa oraz jonoforeza (np. z jodkiem potasu na blizny, z lidokainą i deksametazonem na stan zapalny).

Cel pracy

Celem pracy jest ocena procesu usprawniania w dysfunkcji kanału nadgarstka w zależności od podjętej diagnostyki, czasu trwania choroby oraz czynników predysponujących. Założenia badawcze obejmują wskazanie najefektywniejszej formy rehabilitacji, analizę wpływu prawidłowej diagnostyki oraz ocenę fizjoterapii po zabiegu jako kompleksowego postępowania w zaawansowanym stadium choroby.

Materiał i metody badań

Badania przeprowadzono w styczniu 2014 roku w Poradni Neurologicznej w Zespole Przychodni Specjalistycznych w Tarnowie. Grupę badaną stanowiło 50 pacjentów (38 kobiet, 12 mężczyzn) w wieku 35-65 lat. Metoda badawcza polegała na wypełnieniu kwestionariusza dotyczącego dolegliwości, diagnostyki i rehabilitacji. Dane analizowano przy użyciu Microsoft Excel i Statistica 10.0.

Wyniki

Czynnikiem wpływającym na podjęcie decyzji o leczeniu operacyjnym był stopień nasilenia bólu w nocy. Osoby odczuwające ból ostry lub bardzo ostry częściej decydowały się na wykonanie operacji, natomiast osoby miewające jedynie umiarkowane dolegliwości bólowe w nocy były częściej skłonne do tego, by leczyć się zachowawczo. Zależność ta była wysoce istotna statystycznie na poziomie p < 0,01**. Wyniki prezentują tab. 1 i ryc. 1.

Dyskusja

Zarówno leczeniu zachowawczym w dysfunkcji kanału nadgarstka, jak i w leczeniu operacyjnym (które jest tylko pewnym etapem) decydującą rolę odgrywa kompleksowa fizjoterapia. Śledząc piśmiennictwo tematyczne, można znaleźć dużo doniesień na temat korzystnego oddziaływania rehabilitacji po zabiegu operacyjnym w zespole kanału nadgarstka.

Galeria