Fizjoterapia oparzeń – opis przypadku – cz. 2

5. Propriocepcja, zwana także kinestezją

To zdolność organizmu do identyfikowania swojego położenia oraz ruchów. To właśnie dzięki czuciu głębokiemu możemy się swobodnie poruszać, bez myślenia o otoczeniu, w którym się znajdujemy. U osób z zaburzeniami propriocepcji bodźce przekazywane przez układ nerwowy są zbyt intensywne lub docierają do mózgu zbyt późno. Pojawiają się wówczas zaburzenia równowagi, zaburzenia koordynacji, częste upadki, a u dzieci także zaburzenia rozwoju psychomotorycznego (fot. 38-43).

Propriocepcja, inaczej czucie głębokie lub kinestezja, jest zmysłem, który umożliwia odbieranie informacji o położeniu, ruchu i działaniu poszczególnych części ciała w przestrzeni. Dzięki połączeniu układu proprioceptywnego z innymi zmysłami możliwa jest lokalizacja obiektów zewnętrznych względem narządu ruchu.

Kinestezja jest także ściśle powiązana z kontrolą ruchu. Niezaburzone odbieranie informacji pochodzących z układu proprioceptywnego pozwala swobodnie poruszać się w otoczeniu. Inaczej mówiąc, nie jest wówczas potrzebne nieustanne, świadome myślenie o otaczających przedmiotach, przeszkodach i infrastrukturze. Przykładami umiejętności zawdzięczanych dobremu czuciu głębokiemu są: chodzenie lub kopanie bez patrzenia na kończyny dolne, utrzymywanie równowagi podczas stania na jednej nodze z zamkniętymi oczami, dotykanie czubka nosa opuszkiem palca wskazującego bez kontroli wzroku.

Stymulacja i ćwiczenia propriocepcji są wskazane w wielu przypadkach. Tak naprawdę każdy uraz narządu ruchu wymaga poprawy kinestezji. Podobnie wygląda sytuacja w przypadku zabiegów chirurgicznych, jak np. rekonstrukcja więzadła krzyżowego przedniego kolana czy endoprotezoplastyka stawu biodrowego. Amputacje, uszkodzenia nerwów, splotów nerwowych, zaburzenia procesów integracji sensorycznej o charakterze podwrażliwości proprioceptywnej to także wskazania do treningu koordynacji i propriocepcji.

Usuwanie zaburzeń układu kinestetycznego jest uzależnione od przyczyny i często może wymagać leczenia choroby bądź urazu. Poza tym skuteczna jest stymulacja proprioceptorów. Obejmuje to terapie i ćwiczenia, które wpływają na parametry związane z koordynacją, kontrolą motoryczną, równowagą. Istnieje mnóstwo doniesień naukowych mówiących o pozytywnym wpływie treningu proprioceptywnego na zmniejszenie ryzyka kontuzji.

6. Masaż funkcyjny

Zabieg wykonuje się, łącząc masaż tkanek wraz z ruchem stawów. Polega on na wykonywaniu ucisku w obszarze masowanym, po czym rehabilitant wykonuje ruch, za który odpowiada dany mięsień, bez pomocy pacjenta – ma to na celu rozluźnienie mięśni. Ze względu na to, że zabieg jest wykonywany na całej długości mięśnia, za każdym razem zmienia się pozycję ucisku, przykładając ją w innym mięśniu. To powoduje oddalenie się przyczepów mięśniowych i rozciąganie mięśni.

Na początku masaż wykonywany jest bezboleśnie, stopniowo zwiększany jest ruch w stawie. Włókna mięśniowe są rozcierane i rozciągane przez masażystę, co prowadzi tym samym do spadku napięcia.

Masaż należy wykonać rytmicznie, zabieg przeważnie jest stosowany bez jakichkolwiek środków poślizgowych (np. oliwka), aby ręka terapeuty nie ślizgała się po skórze pacjenta i tym samym nie utrudniała prawidłowego przebiegu zabiegu.

Masaż funkcyjny stosowany jest w przypadku przykurczu i przeciążenia mięśni, wzmożonego napięcia, zwyrodnień mięśniowych oraz sportowych kontuzji. Ma na celu także przywrócenie sprawności ruchowej mięśni i wpływa na elastyczność ścięgien.

7. Taśmy Thera-Band

To sprzęt stworzony do zwiększenia sprawności ruchowej, czyli siły, wytrzymałości oraz mobilności naszego ciała. Thera-Band początkowo były stworzone do celów rehabilitacyjnych i fizjoterapeutycznych, aby przywrócić pacjentów do zdrowia. Obecnie także osoby bez urazów fizycznych wykonują ćwiczenia z Thera-Band w celu zapobiegania kontuzjom, przeciążeniom oraz osłabieniu mięśni. Thera-Band, w zależności od koloru taśmy, ma różną siłę i rozciągliwość, co pozwala na odpowiednie dobranie danej taśmy do swoich potrzeb i celów.

W zależności od konkretnego ćwiczenia z taśmą Thera-Band będziemy musieli odpowiednio przymocować taśmę na dłoni, stopie lub innej części ciała (fot. 44).

Mocowanie na dłoni: chwytamy za szeroko rozłożoną taśmę i owijamy ją wokół osi dłoni, na jej środku, i przytrzymujemy kciukiem. Przypomina to nieco owijanie dłoni bandażem, kiedy się skaleczymy. Takie mocowanie zapobiega wyślizgnięciu się taśmy z ręki i niedokrwieniu dłoni.

Mocowanie na stopie: stajemy na jednym końcu taśmy, a drugi chwytamy w dłoń lub wykonujemy pętlę na jednej stopie, drugą stopą stajemy na kolejnym fragmencie taśmy i chwytamy za jej koniec.

Przed przystąpieniem do ćwiczeń z taśmami Thera–Band należy przestrzegać kilku ważnych zasad:

1. Ruch prowadzimy powoli i dokładnie, a każde powtórzenie wykonujemy w jednostajnym tempie.
2. Zachowujemy właściwy tor ruchu podczas każdego ćwiczenia. To zapobiegnie kontuzjom i przeciążeniom stawu.
3. Jeśli podczas wykonywania jakiegokolwiek ćwiczenia poczujemy wyraźny ból, należy je przerwać i wykonać inne.

Poniżej opisano efekty ćwiczeń, jakie można uzyskać dzięki taśmom Thera-Band. Te wyjątkowe taśmy działają prozdrowotnie na stawy, mięśnie, więzadła i ścięgna całego ciała. W zależności od partii mięśniowej i stawów, które poddamy treningowi, możemy w krótkim czasie zaobserwować zadowalające nas rezultaty. Do najważniejszych efektów ćwiczeń z taśmami Thera-Band można zaliczyć:

• lepszą stabilizację ciała,
• większe poczucie równowagi,
• mocniejsze mięśnie głębokie,
• zwiększony zakres ruchomości stawów,
• większą elastyczność ciała,
• przyrost siły i wytrzymałości mięśniowej,
• wymodelowanie sylwetki,
• poprawę postawy ciała,
• większą mobilność stawów,
• redukcję wagi.

8. Łańcuch kinetyczny w treningach

Łańcuch kinetyczny to termin używany do opisania sposobu poruszania się ludzkiego ciała. Jest to szczególnie istotne w fizjoterapii, medycynie sportowej, neurorehabilitacji, protetyce, ortotyce i innych dziedzinach medycyny, które koncentrują się na układzie mięśniowo-szkieletowym.

Podstawowa koncepcja jest taka: kość biodrowa jest połączona z kością udową, kość udowa jest połączona z kością kolanową itp. Kiedy poruszasz jedną z tych kości, tworzysz jakiś ruch lub efekt, duży lub mały, w sąsiednich, pobliskich, a czasem nawet niezbyt bliskich kościach (oraz mięśniach i tkankach łącznych, które z nimi oddziałują). Dzieje się tak na zasadzie reakcji łańcuchowej. Medycyna zapożyczyła termin „inżynierski łańcuch kinetyczny”, aby opisać ten zestaw połączonych ruchów. Koncepcja łańcucha kinetycznego zastosowana do ludzkiego ciała została po raz pierwszy przedstawiona w 1955 roku przez dr. Arthura Steindlera w oparciu o teorię inżyniera mechanika Franza Reuleaux.

Aby zobaczyć prawdziwy przykład działania łańcucha kinetycznego, pomyślmy o tym, co dzieje się podczas chodzenia:

1. Prawą nogą robimy krok do przodu.
2. To powoduje, że miednica obraca się do przodu po prawej stronie i do tyłu po lewej.
3. Ponieważ miednica jest częścią tułowia, tułów również automatycznie przesuwa się do przodu.
4. Kręgosłup obraca się w kierunku prawej nogi i miednicy, gdy rozciągają się do przodu, co pozwala ci nadal patrzeć przed siebie podczas chodzenia i widzieć, dokąd zmierzamy.

Każdy z tych ruchów wywołuje kolejny. Niektóre reakcje są automatyczne (jak 2.), podczas gdy inne są odruchowe (jak 4.).

Galeria

Zobacz więcej