Wiedza kobiet na temat możliwości fizjoterapeutycznych w ciąży i połogu

Zastosowanie medycyny fizykalnej i kinezyterapii w ciąży i połogu

W aktualnych czasach przed kobietą w ciąży oraz kobietą w połogu pojawia się mnóstwo możliwości ze strony fizjoterapii. W związku ze stanem, w jakim znajduje się kobieta, farmakoterapia jest dla niej zdecydowanie ograniczona, natomiast fizjoterapia, kolokwialnie mówiąc, „przychodzi na ratunek”.

Jedną z metod stosowanych powszechnie są ćwiczenia fizyczne, których celem jest w pierwszej kolejności zniwelowanie dolegliwości bólowych, ale także korekcja postawy ciała, która w trakcie ciąży ulega ogromnej zmianie. Kolejnym niepodważalnym w dzisiejszych czasach atutem ćwiczeń jest lepsze przygotowanie kobiety do porodu.

Każdy trymestr ma inne wytyczne określające aktywność, która jest dozwolona na dany okres ciąży, jednak zasady ogólne z prowadzenia sesji treningowej są takie same dla okresu ciąży jako całości. Optymalny czas trwania gimnastyki to 45 minut, z podziałem na 15 minut rozgrzewki, 15 minut ćwiczeń ogólnokondycyjnych oraz 15 minut ćwiczeń relaksacyjnych. Kobieta, która dopiero rozpoczyna swoją aktywność, będąc już w ciąży, powinna wykonywać krótkie 15-minutowe sesje treningowe, z powtarzalnością 3 razy w tygodniu. Treningi te powinny mieć charakter łagodny, przystosowany do możliwości kobiet. Sesje treningowe należy wydłużać do 30-45 minut od 4-7 razy w tygodniu, jeśli natomiast kobieta przed ciążą regularnie uprawiała aktywność fizyczną, to treningi można wykonywać w sesjach 30-60 minut, od 3 do 5 razy tygodniowo (7).

W I trymestrze należy skupić się na delikatnym podejściu do przyszłej mamy, ponieważ jest to trudny czas dla kobiety, związany z dynamicznymi zmianami, które mogą wpływać negatywnie na jej samopoczucie. W tym momencie wysiłek fizyczny powinien skupiać się na naprzemiennym napinaniu i rozluźnianiu dużych grup mięśniowych, a także powinien obejmować pracę nad prawidłową postawą ciała we wszystkich podejmowanych przez kobietę pozycjach.

II trymestr będzie etapem już dużo większej aktywności, jaką może czerpać kobieta z ćwiczeń fizycznych. W tym momencie należy dobierać ćwiczenia, które będą wzmacniały i kształtowały sylwetkę. Przy doborze aktywności należy wybierać te ćwiczenia, które będą angażowały mięśnie posturalne, tj. mięsień równoległoboczny, najszerszy grzbietu, mięśnie z grupy kulszowo-goleniowej oraz mięśnie pośladkowe. Jest to bardzo ważne, ponieważ po rozluźnieniu połączeń stawowych, jakie zachodzą ze strony hormonów, wskazane wyżej mięśnie przejmują zadanie stabilizowania miednicy oraz kręgosłupa.

W trakcie trwania III trymestru należy mieć na uwadze ryzyko wystąpienia obrzęków. Obrzęki są spowodowane wzrostem macicy, a co za tym idzie – uciskiem na naczynia krwionośne. Dobierając ćwiczenia w tym okresie, należy mieć na uwadze także utrudnioną już wtedy wentylację płuc. Mimo że nie ma przeciwskazań, aby kobieta uprawiała wtedy aktywność fizyczną, to należy ograniczyć ćwiczenia wzmacniające (8).

Pływanie również jest formą aktywności często wybieraną przez kobiety w ciąży, ale nie tylko, ponieważ ta opcja aktywnego ruchu jest szczególnie zalecana przez lekarzy. Jest ona polecana, ponieważ wiele właściwości fizycznych tego środowiska przyczynia się do rozluźnienia mięśni, więzadeł przykręgosłupowych, obręczy barkowej oraz biodrowej. Dodatkowo szczególnie wzmacnia elongację kręgosłupa, a co za tym idzie – zmniejsza się kifoza piersiowa i lordoza lędźwiowa. Kolejnym atutem pływania jest także wzmacnianie mięśni brzucha oraz pośladków, dzięki naprzemiennej pracy kończyn dolnych.

Joga lub pilates dla kobiet w ciąży to następna bardzo popularna aktywność wśród przyszłych mam. Ćwiczenia te pomagają poprawić krążenie, uspokoić ciało, kontrolować rozciąganie mięśni, a także pracować nad świadomym napinaniem i rozciąganiem mięśni.

Kolejną możliwością, jaką daje kobiecie w ciąży fizjoterapia, jest masaż. Przyczynia się on do niwelowania wielu dolegliwości, m.in. bólu odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa. Wpływa także na zmniejszenie obrzęków w obrębie stawów skokowych poprzez usprawnienie przepływu limfy oraz krwi. Niweluje bóle pochodzące z obciążonych stawów, zwiększając przy tym zakres ruchu, a także zmniejsza napięcie mięśniowe. Masaż w okresie ciąży i połogu powinien być przeprowadzony w porozumieniu z lekarzem prowadzącym ciążę kobiety, jak również osobą, która będzie przeprowadzać masaż. Fizjoterapeuta bądź masażysta powinien być poinformowany o faktycznym stanie zdrowia pacjentki, w oparciu o badania lekarskie (9, 10).

Kinesiotaping to dość nowa możliwość fizjoterapeutyczna dostępna dla kobiet w ciąży oraz po porodzie. Taping u przyszłych mam cieszy się dużą popularnością, ponieważ działając przeciwbólowo, daje kobiecie alternatywę dla środków farmakologicznych przeciwbólowych, których kobieta będąca w ciąży nie powinna stosować. Coraz częściej w literaturze pojawia się wykorzystanie kinesiotapingu w laktacji. Matka karmiąca często spotyka się z problemem stanu zapalnego występującego w gruczole piersiowym, który jest powodem mechanicznego zatkania przewodu mlecznego utrudniającego wypływanie mleka. Na taką dolegliwość również można zastosować kinesiotaping, który będzie miał działanie przeciwbólowe oraz zmniejszające powstały stan zapalny. Kinesiotaping może okazać się również pomocny w mechanicznym wypływaniu mleka, wykorzystując działanie antygrawitacyjne plastrów i poprawiając pod nimi ukrwienie (11).

Galeria

Zobacz więcej