Zastosowanie elektrostymulacji nerwowo-mięśniowej kończyn

Zastosowanie elektrostymulacji nerwowo-mięśniowej kończyn dolnych w rehabilitacji pacjentów z POChP

Autorzy: Cezary Kucio , Justyna Niesporek Data publikacji: 04.05.2026 r. Numer wydania: 3/2017

Zgodnie z zasadą, że wartości czasu trwania skurczów mięśni do czasu ich rozkurczu w trakcie pobudzania prądem powinny być zbliżone do osiąganych w klasycznym treningu wytrzymałościowym, doprowadzano do krótkotrwałych skurczów o dużej liczbie powtórzeń. Po serii skurczów następowała przerwa o długości dostosowanej do poziomu odczuwanego przez pacjentów zmęczenia. Pierwowzorem dla pozostałych autorów było badanie Nedera i wsp. (8), którzy w pierwszym tygodniu stosowali zależność 2/8 sekund przez 15 minut, w drugim tygodniu – 5/25 sekund przez 30 minut, a w trzecim i pozostałych – 10/30 sekund również przez 30 minut. Brak jest jednak danych wskazujących, która proporcja (skurcz/przerwa) jest odpowiednia do uzyskania większych efektów oraz uniknięcia nadmiernego zmęczenia mięśni.

Całkowity czas trwania pojedynczych zabiegów wynosił: 15 minut (8, 9), 25 minut (11), 30 minut (8-10, 12), 35 minut (11) i 60 minut (9). Najczęściej zabiegi wykonywano 5 razy w tygodniu (7-12). Czas sesji treningowych wynosił: 4, 5 lub 6 tygodni (8-15). Wartość natężenia prądu była najczęściej dawkowana w zależności od osobniczej tolerancji chorych. Dążono do uzyskania widocznych, wyraźnie odczuwanych skurczów mięśni.

Biorąc pod uwagę, że u około 80% chorych z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc w zaawansowanym stadium choroby występuje atrofia mięśni skutkująca zmniejszeniem tolerancji wysiłku fizycznego, można stwierdzić, że elektrostymulacja może zostać w tym okresie choroby metodą uzupełniającą trening fizyczny. Możliwość przywracania i kształtowania za jej pośrednictwem – w zależności od potrzeb – siły lub wytrzymałości może pozwolić na uzyskanie lepszej tolerancji wysiłku fizycznego. Dodatkowo wartość elektrostymulacji podnoszą słabiej odczuwane podczas jej wykonywania duszność i zmęczenie. W 8 przeprowadzonych dotychczas badaniach elektrostymulacja przyniosła poprawę wydolności fizycznej.

Podsumowanie

Podsumowując pozytywne skutki stosowania NMES u chorych z POChP, można przypuszczać, że NMES wywołuje tak samo ukierunkowane zmiany wydolności wysiłkowej jak tradycyjny trening fizyczny. Należy jednak podkreślić fakt, że ćwiczenia mięśni za pomocą NMES nie wymagają tak ścisłej kontroli medycznej jak trening fizyczny i mogą być prowadzone nawet w warunkach domowych. NMES jest dobrze tolerowana przez chorych, a urządzenia do przeprowadzania stymulacji są łatwo dostępne i stosunkowo niedrogie. W czasie zabiegów NMES nie stwierdzano pogorszenia zdrowia, uszkodzeń skóry lub bólu. Nie obserwowano także negatywnych skutków ubocznych w postaci zaburzeń ciśnienia krwi czy częstości akcji serca. NMES nie powoduje również przeciążenia lub uszkodzenia włókien mięśniowych.

Sprawdź wszystkie produkty dostępne w naszym sklepie internetowym -> TUTAJ

Piśmiennictwo

The global strategy for diagnosis, management and prevention of COPD (updated 2015), the pocket guide (updated 2015) and the complete list of references examined by the Committee are available on the GOLD website www.goldcopd.org (10.04.2017 r.).
Chmielowicz B., Obojski A.: Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) jako choroba ogólnoustrojowa. „Współczesna Alergologia Info”, 2007, 2: 92-97.
Allaire J., Maltais F., Doyon J.F. i wsp.: Peripheral muscle endurance and the oxidative profile of the quadriceps in patients in COPD. „Thorax”, 2004, 59: 673-678.
Gosker H.R., Kubat B., Schaart G. i wsp.: Myophatological features in skeletal muscle of patients with chronic obstructive pulmonary disease. „Eur. Respir. J.”, 2003, 22: 280-285.
Bolton C.E., Bevan-Smith E.F., Blakey J.D. i wsp.: British Thoracic Society guideline on pulmonary rehabilitation in adults. „Thorax”, 2013; 68: ii1-ii30. doi:10.1136/thoraxjnl-2013-203808
Puhan M.A., Buschinh G., Schunemann H.J. i wsp.: Interval versus continuous high-intensity exercise in chronic obstructive pulmonary disease: a randomized trial. „Ann. Intern. Med.”, 2006, 145: 816-825.
Banerjee P.: Electrical muscle stimulation for chronic heart failure: an alternative tool for exercise training? „Curr. Heart Fail Rep.”, 2010; 7: 52-58.
Neder J.A., Sword D., Ward S.A. i wsp.: Home based neuromuscular electrical stimulation as a new rehabilitative strategy for severely disabled patients with chronic obstructive pulmonary disease (COPD). „Thorax”, 2002, 57: 333-337.
Bourjeily-Habr G., Rochester C.L., Palermo F. i wsp.: Randomised controlled trial of transcutaneous electrical stimulation of the lower extremities in patients with chronic obstructive pulmonary disease. „Thorax”, 2002, 57: 1045-1049.
Zanotti E., Felicetti G., Maini M. i wsp.: Peripheral muscle strength training in bed-bound patients with COPD receiving mechanical ventilation. „Chest”, 2003, 124: 292-296.
Vivodtzev I., Pepin J., Vottero G. i wsp.: Improvement in quadriceps strength and dyspnea in daily tasks after 1 month of electrical stimulation in severely deconditioned and malnourished COPD. „Chest”, 2006, 129: 1540-1548.
Dal Corso S., Napolis L., Malaguti C. i wsp.: Skeletal muscle structure and function in response to electrical stimulation in moderately impaired COPD patients. „Respir. Med.”, 2007, 101: 1236-1243.
Napolis L., Dal Corso S., Neder J. i wsp.: Neromuscular electrical stimulation improves exercise tolerance in chronic obstructive pulmonary disease patients with better preserved fat-free mass. „Clinics”, 2011, 66: 401-406.
Abdellaoui A., Prefaut C., Gouzi F. i wsp.: Skeletal muscle effects of electrostimulation after COPD exacerbation: a pilot study. „Eur. Respir. J.”, 2011, 38: 781-788.
Vivodtzev I., Debigare R., Gagnon P. i wsp.: Functional and muscular effects of neuromuscular electrical stimulation in patients with severe COPD. „Chest”, 2012, 141: 716-725.