Znaczenie integracji sensorycznej w codziennym funkcjonowaniu dziecka

Zaburzenia SI

Dysfunkcja to inaczej uszkodzenie, złe funkcjonowanie mózgu, dotyka szczególnie układy sensoryczne. Mózg nie przetwarza, nie porządkuje ciągu impulsów sensorycznych, zwykle też nie kieruje sprawnie zachowaniem dziecka. Zaburzenia sensoryczne mogą blokować prawidłowy rozwój. Opóźniony rozwój mowy może być spowodowany przez obniżoną aktywność dziecka, ociężałość, trudności z utrzymaniem równowagi oraz zaburzoną koordynację wzrokowo-ruchową, percepcję słuchową i koncentrację. Wyróżniamy trzy rodzaje zaburzeń:

1. zaburzenia modulacji sensorycznej: nadreaktywność, podreaktywność, poszukiwanie wrażeń sensorycznych;
2. zaburzenia dyskryminacji sensorycznej;
3. zaburzenia sensoryczne na bazie ruchu: zaburzenia posturalne oraz dyspraksja (1, 5).

Funkcjonowanie poszczególnych układów sensomotorycznych

Prawidłowe funkcjonowanie układów sensorycznych stanowi podstawę właściwej percepcji otaczającego świata i odpowiada za tworzenie prawidłowych reakcji na informacje docierające z otoczenia.

Układ dotyku (zmysł dotyku) rozwija się jako pierwszy ze wszystkich zmysłów. Jest odpowiedzialny za czucie eksteroceptywne. Receptory czucia powierzchownego znajdują się w skórze i odbierają bodźce informujące o dotyku, temperaturze oraz czuciu bólu. Poprawnie funkcjonujący układ dostarcza informacji o świecie zewnętrznym i potencjalnych zagrożeniach. Zmysł dotyku uczestniczy także w tworzeniu reakcji warunkowych na bodźce czuciowe, a tym samym wpływa na rozwój psychoruchowy dziecka (6-8).

Układ propriocepcji jest jednym z ważniejszych układów. Receptory czucia głębokiego (kinestetyczne) są umiejscowione w: mięśniach, strukturach okołostawowych, torebkach stawowych oraz błędniku. Sensory kinestetyczne przekazują informacje o zmianach pozycji ciała, ruchach, przyśpieszeniu liniowym i kątowym. Prawidłowo rozwijający się układ czucia głębokiego współpracuje m.in. z układem dotyku oraz narządem równowagi, doskonaląc wszechstronny rozwój dziecka (1, 6, 7).

Układ przedsionkowy (narząd równowagi) jest umiejscowiony w uchu wewnętrznym razem z narządem słuchu. Prawidłowe funkcjonowanie narządu umożliwia odbieranie bodźców przez receptory grawitacyjne już na etapie wczesnego życia płodowego. Sensory narządu zmysłu reagują na przyspieszenie kątowe i wyzwalają reakcje układu. Oznacza to, że niewielkie odchylenia głowy od linii środkowej ciała powodują powstanie odruchów posturalnych i reakcji równoważnych, odpowiedzialnych za utrzymanie właściwej pozycji. Poprzez ruchy gałek ocznych i mięśni szyi możliwe jest określenie rozwoju oraz wzrostu tego układu (1, 6-8).

Wzrok jest odpowiedzialny za odbieranie bodźców świetlnych przez czopki i pręciki, które pełnią funkcję fotoreceptorów. Zmysł wzroku odbiera wrażenia optyczne już w brzuchu matki. Jest to możliwe poprzez oddziaływanie odbieranych przez powłoki brzuszne natężeń światła. Prawidłowe funkcjonowanie zmysłu wzroku ma znaczący wpływ na rozwój pozostałych obszarów aktywności dziecka (6, 7).

Galeria

Zobacz więcej